بیماری

بیماری دیابت ، همه ممکن است روزی مبتلا به بیماری دیابت شوند…

بیماری دیابت

بیماری دیابت

به مناسبت روز جهانی دیابت
همه ممکن است روزی مبتلا شوند…

بیماری دیابت

روز جهانی «دیابت» که از سوی انجمن بین المللی دیابت و حمایت سازمان بهداشت جهانی برنامه ریزی شد، مهم ترین پویش جهانی برای حساسیت عمومی نسبت به این بیماری است. از زمان اختصاص این روز در ۱۴ نوامبر سال ۱۹۹۱ میلادی مصادف با ۲۳ آبان ، توجه عموم نسبت به این بیماری و پیامدهای آن افزایش یافته و میلیونها نفر در سراسر دنیا اعم از متخصصان، بیماران، نهادهای سلامت، رسانه ها و به عبارتی همه مردم دغدغه مند شده اند. علت انتخاب ۱۴ نوامبر به عنوان روز جهانی «دیابت»، همزمانی با سالروز تولد فردریک بنتینگ، پزشک کانادایی بود که نخستین بار توانست با همراهی چارلز بست، انسولین را در سال ۱۹۲۲ میلادی، کشف و با موفقیت روی انسان آزمایش کند.

روز جهانی دیابت توسط ۱۹۰ عضو انجمن بین المللی دیابت در ۱۵۰ کشور دنیا به رسمیت شناخته شده و فعالیت های مختلفی در این زمینه انجام می گیرد. به این مناسبت هر ساله نیز شعاری با هدف توجه به یکی از جنبه های بیماری انتخاب می شد که در سالهای نخست عمدتا به حقوق انسانی، هزینه ها و شیوه های زندگی در برابر این بیماری اختصاص داشت اما از سال ۲۰۰۱ میلادی، توجه جدی تری نسبت به عوارض دیابت بر کلبه ها، قلب و چشم ها انجام گرفت. آنچه به عنوان شعار روز جهانی دیابت در سال جاری میلادی انتخاب شده، «خانواده و دیابت» است که نشان از اهمیت پرداختن به این مساله در کوچکترین نهاد جامعه یعنی خانواده است.

بیماری دیابت چیست؟

«بیماری دیابت» از نگاه آمار و ارقام

  • در سال ۲۰۱۶ میلادی از هر ۱۱ نفر در دنیا ۱ نفر مبتلا به دیابت گزارش شده است.
  • تعداد مبتلایان به این بیماری از ۱۰۸ میلیون نفر در سال ۱۹۸۰ میلادی، به ۴۲۵ میلیون نفر در سال ۲۰۱۷ میلادی رسیده است. (به نظر می رسد تا سال ۲۰۳۰ میلادی به ۴۳۵ میلیون خواهد رسید).
  • در فاصله سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ میلادی، شیوع ابتلا به دیابت به طور متوسط ۱/۲ درصد در سال افزایش یافته است.
  • در سنین مساوی، آمار در آقایان بیشتر از خانم ها بوده است. (۱/۶درصد نسبت به ۴ / ۲ درصد).
  • همچنین ابتلا به این بیماری در کشورهای با سطح درآمد متوسط و فقیر روند رو به رشد فزاینده ای داشته است.

دیابت یکی از مهم ترین علل نابینایی، نارسایی کلیوی، ناراحتی های قلبی-عروقی، سکته های مغزی و قطع پاها محسوب می شود، به طوری که خطر بروز سکته های مغزی و حمله های قلبی در مبتلایان به این بیماری ۲ تا ۳ برابر بیشتر است. به نظر می رسد این بیماری عامل مستقیم ۶ / ۱ میلیون مورد در سال ۲۰۱۵ میلادی بود. نزدیک به نیمی از آمار مرگ و میر ناشی از افزایش قند خون بیش از ۷۰ سالگی رخ میدهد که سازمان بهداشت جهانی پیش بینی کرده در سال ۲۰۳۰ میلادی، دیابت هفتمین عامل فوت در دنیا خواهد بود.

چرا به «بیماری دیابت» مبتلا می شویم؟

دیابت بیماری مزمنی است که در صورت تولید ناکافی انسولین توسط لوزالمعده یا اختلال در عملکرد سلول های بدن در استفاده درست از این هورمون رخ می دهد. انسولین هورمونی است که سطح گلوکز خون را تنظیم می کند و افزایش قند خون یکی از پیامدهای شایع دیابت کنترل نشده است و در طولانی مدت منجر به بروز عوارض جدی بر اندام های مختلف به خصوص اعصاب و عروق خونی می شود. دیابت نوع ۱ که در گذشته، «دیابت وابسته به انسولین» گفته می شد، به دلیل ترشح ناکافی انسولین بروز پیداکرده و نیاز به مراقبت های روزانه را برای بیمار اجتناب ناپذیر می کند. ادرار مکرر، احساس تشنگی زیاد، گرسنگی مداوم، کاهش وزن، اختلالات بینایی و خستگی مهم ترین علائم ابتلا به این بیماری است که هنور علت دقیق آن شناخته نشده است. این علائم ممکن است به طور ناگهانی بروز پیدا کند.

دیابت بزرگسالی

دیابت نوع ۲ که به «دیابت بزرگسالی» یا «غیر وابسته به انسولین» نیز شناخته می شود، در نتیجه اختلال در جذب انسولین در اندام های بدن رخ می دهد. مهم ترین علت ابتلا به دیابت نوع ۲ که بیشترین شمار مبتلایان را شامل می شود، غالبا اضافه وزن و بی تحرکی است. علائم دیابت نوع ۲ نیز شبیه دیابت نوع ۱ است اما معمولا نمود کمتری دارند. به همین دلیل در موارد بسیاری، بیماری سال ها به صورت خاموش وجود داشته و پس از بروز عوارض بیماری تشخیص داده شده است.

نتایج مطالعات اخیر نشان می دهند این نوع دیابت تنها مختص سنین بزرگسالی نبوده و در کودکان نیز دیده می شود. ممکن است در دوران بارداری، سطح قند خون از حد عادی بالاتر برود که گرچه در بیشتر موارد پس از زایمان به سطح طبیعی برمی گردد، توجه به مراقبت های ضروری در این دوران بسیار اهمیت دارد. خانم های مبتلا به این نوع دیابت با تشدید خطرات زیر  مواجه هستند:

  1. زایمان زودرس
  2. سقط جنین و…

احتمال دارد این مشکل زمینه ساز دیابت نوع ۲ طی چند سال بعد شود.

اقدامات سازمان بهداشت جهانی در پیشگیری و مقابله با «بیماری دیابت»

حمایت از اقدامات موثر و مراقبت های ضروری توصیه های پیشگیرانه و فراهم آوردن زمینه های کنترل و درمان مناسب بیماری دیابت جزو مهم ترین برنامه های سازمان بهداشت جهانی به خصوص در کشورهای کم درآمد و فقیر است. به این منظور:

  •  پژوهش های علمی و برنامه های ویژه در زمینه پیشگیری از مهم ترین بیماریهای غیرواگیر از جمله دیابت انجام گرفته است.
  •  ضوابط و راهکارهای درمان این بیماری ابلاغ شده است.
  •  افزایش آگاهی عمومی نسبت به دیابت به خصوص در مناسبت هایی مانند روز جهانی دیابت مورد توجه است.
  •  مراقبت های پیشگیرانه و عوامل خطر و ابتلا به دیابت جزو اهداف مهم تلقی میشود.

با توجه به تاثیر جدی این بیماری بر ساختار اجتماعی و اقتصادی این بیماری بر جوامع، این سازمان نسبت به آگاهی رسانی عمومی و افزایش اقدامات دولتی، خصوصی و سازمانهای مردم نهاد همت گماشته و سعی در بهره مندی از منابع موجود برای کاهش زمینه های خطر و کنترل بیماری دارد.
راهکارهای سازمان بهداشت جهانی در زمینه تغذیه، ورزش و سلامت نیز در جهت تکمیل این برنامه ها بوده تا با ارائه روش های مختلف، توجه به تغذیه سالم و دوری از بی تحرکی مورد توجه قرار گیرد.

اضافه وزن و چاقی جزو مهم ترین علل زمینه ساز بیماریهای مختلف از جمله دیابت است.

«دیابت»؛ هزینه ای هنگفت بر اقتصاد جوامع

بنابر گزارش سازمان بهداشت جهانی، دیابت در هر سال عامل مرگ بیش از ۸/۳ میلیون نفر است و افراد مبتلا به دیابت بین ۵ تا ۱۰ سال زودتر از دیگران فرصت زندگی را از دست می دهند. از آنجا که دیابت مشکل حقیقی در سلامت عمومی محسوب می شود،

پیشگیری و اقدامات

پیشگیری و اقدامات درمانی به موقع هدف بسیاری از برنامه های سلامت تعیین شده است. تا اوایل سالهای ۱۹۸۰ میلادی، شیوع دیابت در کشورهای ثروتمند بسیار مهم بود اما در حال حاضر، این روند برعکس شده و امروزه دیابت به عنوان یکی از معضلات جدی بهداشتی واجتماعی جوامع کم درآمد مطرح است وآفریقا، خاورمیانه و آسیای جنوب شرقی با روند فزاینده افزایش مبتلایان روبرو هستند.
وضعیت اقتصادی جوامع یکی از مهم ترین عوامل تاثیرگذار در شیوع بیماری است چرا که نابرابری در جنبه های مختلف پیشگیری، تشخیص و درمان کاملا ملموس است و برنامه های اصلاح شیوه زندگی (عادات غذایی و ورزش) برای پیشگیری از گسترش دیابت نوع ۲ و چاقی یکی از جدی ترین آنهاست و قطعا در دیگر جنبه های سلامت عمومی نیز تاثیر خواهد داشت.

هزینه بیماری دیابت

هزینه سنگینی که بیماری دیابت بر اقتصاد دنیا تحمیل می کند، بالغ بر ۱۷ میلیارد یورو در سال ۲۰۱۵ میلادی اعلام شده بود که بررسی ها حاکی از آن است که تا سال ۲۰۵۰ میلادی ۳برابر خواهد شد. این مبلغ سرسام آور، هزینه های درمان و بستری بیماران را شامل می شود که در نیمی از مبتلایان اجتناب ناپذیر است. همچنین از دست رفتن بهره وری نیروی کار جامعه ناشی از مرگ زودهنگام و از کارافتادگی را نیز در بر می گیرد. البته بررسی های کارشناسانه نشان از این دارد که چنین هزینه ای تا سال ۲۰۳۰ میلادی به ۳۵ تا ۵۹ میلیارد دلار نیز خواهد رسید.دیابت نوع ۲ که در سنین میانسالی و سالمندی بروز پیدا می کند، عامل ۹۰ درصد موارد ابتلا به این بیماری است و معمولا مرتبط با چاقی است و شیوه زندگی بی تحرک آن را تشدید می کند.

غیر از عادات غذایی، زندگی مدرن شهرنشینی و افزایش امید به زندگی جزو عوامل زمینه ساز شیوع این بیماری در بسیاری از جوامع شده است.
مطالعه ای که در ۴۸ کشور انجام شده حاکی از آن است که بین سال های ۱۹۸۰ تا ۲۰۱۵ میلادی، شمار بزرگسالانی که دچار اضافه وزن بوده اند از ۲۸ میلیون نفر به ۱۲۷ میلیون نفر رسیده است و یکی از جدی ترین چالش های حوزه سلامت است. آنچه به عنوان یکی از پیامدهای اقتصادی این بیماری مطرح است اینکه در جوامعی مانند کشورهای جنوب صحرای آفریقا دسترسی به خدمات درمانی محدود بوده و غالبا تشخیص دیر هنگام انجام می گیرد، به طوری که تنها ۱۱ درصد بیماران در این مناطَق از درمان های مناسب برخوردارند.

۳ اقدام موثر در پیشگیری و کنترل «بیماری دیابت»

مرحله ۱:بررسی زمینه خطر

دیابت نوع ۲

عموماً افراد بالای چهل سال که فعالیت ورزشی منظم و یا تغذیه متعادل ندارند را مبتلا می‌کند.

دیابت نوع ۱

معمولا در افراد کمتر از ۲۰ سال دیده می شود.

مرحله ۲:تغذیه نامناسب

  •  مقدار بیشتری میوه ها و سبزیجات مصرف کنید.
  •  مصرف چربی های اشباع مانند کره، پنیر چرب، خامه و گوشت‌های پرچربی را به حداقل برسانید.
  •  مقدار کمتری شکر بخورید.
  •  رژیم لاغری را تحت نظر پزشک دنبال کنید.
  •  اگر قصد لاغری دارید، بیش از ۵۰۰ گرم تا ۱ کیلوگرم در هفته وزن کم نکنید.

مرحله ۳: انجام تمرینات ورزشی

انجام منظم تمرینات ورزشی:

  1. سطح قند خون را ثابت نگه می دارد.
  2. خطر پیشرفت بیماری های مزمن را کاهش می‌دهد.
  3. احساس نشاط و سرحالی را بهبود می‌بخشد.

۳توصیه در زمینه ورزش

۱٫خود را مجبور به تحمل سختی نکنید!

می توانید از فواید ورزش های آرام و بدون تحمل فشار زیاد بهره مند شوید.

۲٫به تدریج شدت ورزش را افزایش دهید!

۳۰ دقیقه تمرین ورزشی در هفته برای کاهش زمینه خطر دیابت نوع ۲ کافی است.

۳٫ورزش‌های مورد علاقه را انتخاب کنید!

تمریناتی را انتخاب کنید که بیشتر دوست دارید. پیاده روی یکی از محبوب ترین ورزش هاست که می تواند فشار و کلسترول خون، همچنین بیماری‌های قلبی-عروقی را کاهش دهد.

منبع هفته نامه سلامت

برچسب ها

مسعود رازنهان

مسعود رازنهان هستم سردبیر محتوای مجله سلامتی حدودا 6 سال تجربه کاربری و فنی در تولید محتوا دارم امیدوارم محتواهای بنده مورد استفاده شما عزیزان گردد. خوشحال میشوم از طریق ایمیل : raznahan@shamimsalamati.ir نظرات خودتان را برایم ارسال کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

بستن