بیماری

بیماری سرخرگ کرونر قلب چیست؟ علل و راه های درمان آن

بیماری سرخرگ کرونر قلب

در بیماری سرخرگ کرونر (coronary artery disease ; CAD) که گاهی بیماری کرونر قلب نامیده می شود، یک یا چند سرخرگ اکلیلی (کرونر ) قلب تنگ می شود و جریان خون به عضلات قلب محدودیت پیدا میکند. فعالیت بدنی یا استرس که باعث افزایش نیاز عضله قلب به اکسیژن می شوند می توانند بروز علایمی مانند درد قفسه سینه و حتی حمله قلبی را به دنبال داشته باشند.

در مراحل اولیه CAD ممکن است علایمی موجود نباشد.

در مرحله بعدی ممکن است درد آنژینی قفسه صدری بروز کند.

چنانچه حمله قلبی روی دهد ممکن است علایم زیر وجود داشته باشد:

 درد شدید و پایدار قفسه سینه که ممکن است به گردن و بازو منتشرشود و در زمان استراحت بروز نماید

  •  تعریق
  • کوتاه شدن تنفس
  •  تهوع و استفراغ.

 عوامل مستعد کننده بیماری عبارتند از:

  •  استعمال دخانیات
  •  عوامل ژنتیکی
  •  مصرف غذاهای پرچرب
  •  عدم انجام ورزش
  •  افزایش وزن
  •  پرفشاری خون
  •  دیابت شیرین
  •  مصرف زیاد اسیدهای چرب ترانس
  • کلسترول اکسید شده
  •  افزایش مقدار تری گلیسرید خون
  •  افزایش مقدار هوموسیستئین خون
  •  عصبانیت
  •  اضطراب و افسردگی.

عوامل برانگیزاننده بیماری عبارتند از:

  •  فعالیت بدنی
  •  سرما
  •  هوای توأم با باد
  •  هیجان های عاطفی
  •  عدم تعادل قند خون.

سرخرگ های کرونر قلب از سرخرگ آئورت منشعب می شوند و خون اکسیژن دار را به عضلات قلب می رسانند. بیماری سرخرگ کرونر (CAD) معمولا در اثر سختی (تصلب) شرایین روی می دهد که در آن، رسوب های چربی بر روی لایه مفروش کننده داخلی سرخرگ های کرونر قرار می گیرند. این رسوب ها سرخرگ ها را تنگ و جریان خون آنها را محدود میکنند و موجب کاهش اکسیژن رسانی به عضلات قلب می شوند. اگر یکی از سرخرگ ها مسدود شود، حمله قلبی (انفارکتوس عضله قلب) روی می دهد و عضله قلب دچار آسیب می شود.

فرد مبتلا به CAD چگونه می تواند به خود کمک کند؟

برای بهبود CAD یا کاهش احتمال بروز آن انجام اقدامات زیر ضروری است

  • عدم استعمال دخانیات
  • نخوردن غذاهای حاوی چربی های اشباع شده
  • نگه داشتن کلسترول خون در حد مطلوب
  • پایین آوردن وزن در موارد لزوم
  • انجام ورزش منظم بر طبق دستور پزشک
  • استفاده از داروی ضد فشار خون در صورت بالا بودن فشار خون، تحت نظر پزشک.
  • مصرف روزی یک قرص ۷۵ میلی گرم آسپیرین به منظور کم کردن خطر بروز حمله قلبی (برای این کار ابتدا با پزشک مشورت کنید زیرا مصرف آسپیرین برای تمام افراد مناسب نیست. به عنوان مثال افراد مبتلا به آسم نباید از آن استفاده کنند).

درمان های مرسوم

ابتدا پزشک بر اساس شرح حال و معاینه و انجام آزمایشات مربوط به تشخیص CAD می پردازد. از جمله آزمایش ها، الکتروکاردیوگرافی (ECG) است که به وسیله آن، ریتم الکتریکی قلب ثبت می شود. تست ورزش نحوه عملکرد قلب را در شرایط استرس نشان میدهد و چنانچه براساس آن مشخص شود که قلب، خون کافی دریافت نمی کند که ممکن است آنژیوگرافی کرونر ضرورت داشته باشد که در آن، نوعی ماده بی رنگی مخصوص در داخل سیاهرگ تزریق می شود. تا از این طریق، سرخرگ های کرونر به وسیله اشعه X قابل رویت و مناطق وجود تنگی یا انسداد مشخص شوند.

 در صورتی که پزشک به وجود انفارکتوس عضله قلب مشکوک باشد ریتم قلب در فواصل منظم بر روی نوار قلبی ضبط می شود و در نتیجه، پزشک قادر خواهد بود تغییرات حمله قلبی را مشخص و پیشرفت آنها را پایش نماید. با یک سری آزمایش های خونی، آنزیم های مخصوصی را که به وسیله عضله آسیب دیده قلب تولید می شوند اندازه گیری می کنند.

درمان تغذیه ای

  • ویتامین E نوعی آنتی اکسیدان است که مانع از اکسیده شدن کلسترول می‌شود. تخریب کلسترول، پس از اکسیده شدن موجب رسوب آن بر سطح داخلی سرخرگ‌های بدن می‌شود. ویتامین E همچنین از طریق رقیق کردن خون به پیشگیری از بیماری قلبی کمک میکند. در دو مورد مطالعه، مشخص شد که مصرف مکمل ویتامین E (به مقدار روزانه ۱۰۰ واحد بین المللی یا بیشتر) برای مدت ۲سال (یا بیشتر) موجب کاهش خطر بروز CAD به میزان ۲۰ تا ۴۰ درصد در زنان و مردان می‌شود. هر چند سایر مطالعات به این نتیجه دست نیافتند.
  • ویتامین C به ویژه در صورتی که همراه با ویتامین E مصرف شود می‌تواند احتمال بروز CAD را کاهش دهد. البته این تأثیر احتمالا در افرادی دیده می‌شود که در رژیم غذایی آنها، مقدار ویتامین‌های مزبور کافی نیست. مصرف روزانه یک گرم ویتامین C همراه با مکمل‌های ویتامینE به کاهش احتمال بروز CAD کمک میکند.
  • مکمل مولتی ویتامین/ مینرال چنانچه به طور روزانه مصرف شود می‌تواند قلب را در برابر CAD محافظت نماید، مطالعات نشان داده‌اند که مصرف روزانه مولتی ویتامین موجب کاهش احتمال بروز CAD می‌شود. بسیاری از مواد موجود در مکمل مینرال، مانند ویتامین E، ویتامین C، مس و سلنیوم برای کاهش CAD مفید هستند.
  • بیوفلاوونوییدها ترکیباتی فنولی هستند که در تعداد زیادی از غذاها و گیاهان دارویی یافت می‌شود و بسیاری از مطالعات، اثر ضدالتهابی، ضد ویروسی و متسع کننده عروق آنها را به اثبات رسانده است. نکته مهم تر اینکه بیوفلاوونوییدها آنتی اکسیدان هایی با توانایی خنثی‌سازی رادیکال‌های آزاد به شمار می‌آیند و می توانند تشکیل این رادیکال ها را کاهش دهند.
  • بیوفلاوونوییدها در خشکبار، غلات، روغن زیتون، سبزیجات و میوه ها، توت، چای، شکلات های سیاه و بسیاری از گیاهان یافت می شوند، بسیاری از این غذاها، بخشی از رژیم غذایی موسوم به رژیم مدیترانه ای را تشکیل میدهند.

احتیاط

پیش از مصرف اسیدهای چرب امگا۳ یا روغن ماهی، توام با داروی وارفارین و یا قبل از مصرف روی، همراه با آنتی بیوتیک ها، یا ویتامین E با وارفارین یا آسپیرین با ویتامین C با آنتی بیوتیک ها یا وارفارین با پزشک مشورت نمایید.

رژیم های محافظ قلب

در سال ۲۰۰۲، در مطالعات به عمل آمده مشخص شد که چربی، کلسترول، اسیدهای چرب امگا-۳ و امگا-۶ کربوهیدراتها، شاخص گلیسمیک(شاخص قند خون)، فیبر، فولات و الگوهای رژیم غذایی با ایجاد بیماری عروق کرونر در ارتباط هستند. جایگزین کردن چربی های غیر اشباع به جای چربی های اشباع شده، افزایش مقدار مصرف اسیدهای چرب امگا ۳ موجود در ماهی، مکمل های روغن ماهی یا منابع گیاهی و خوردن مقادیر زیاد میوه سبزیجات، مغزها (آجیل) و غلات کامل به پیشگیری از بیماری سرخرگ کرونر کمک می کند.

سیر و پیاز، حاوی ترکیبات ارگانوسولفور هستند که چسبندگی پلاکت های خون را کاهش می دهند و به نظر می رسد مصرف منظم آنها برای سیستم قلبی عروقی مفید است. علاوه بر این سیر و پیاز مقدار اسیدهای چرب مضر خون و فشار خون را کاهش می دهند. سیر، موجب ممانعت از ساخته شدن کلسترول در کبد می شود و دفع کلسترول را افزایش می دهد و نیز می تواند عضله قلب را شل کند و قابلیت ارتجاع سرخرگ آئورت را حفظ نماید.

نکته

گیاه خواران کمتر از افراد گوشت خوار مبتلا به بیماری عروق کرونر قلب می شوند.

چای به دلیل دارا بودن مقدار زیاد کاته کین‌ها و پلی فنول‌ها که آنتی اکسیدان هستند اثر محافظ قلبی دارد.
مصرف چای سیاه، عملکرد رگ های کرونر را در افراد مبتلا به بیماری قلبی بهبود می بخشد.
خوردن روزانه بیش از ده فنجان چای سبز با کاهش خطر مرگ ناشی از بیماری قلبی عروقی همراه است.

گوجه فرنگی، حاوی لیکوپن است که نوعی کاروتنوئید آنتی اکسیدان به شمار می آید که از ساخته شدن کلسترول جلوگیری به عمل می آورد و از بیماری قلبی پیشگیری مینماید. گوجه فرنگی همچنین منبع خوب بتا کاروتن، فلاوونوییدها، پتاسیم، اسیدفولیک، ویتامین C و E به شمار می آید که همگی موجب حفظ سلامتی قلب می شوند.

حبوبات موجب سلامت قلب می‌شود. سویا مقدار کلسترول بد (LDL) را کاهش و مقدار کلسترول خوب (HDL) را افزایش می‌دهد.

احتیاط

قبل از مصرف مقادیر درمانی سیر، همزمان با داروهای ضد انعقاد خون با پزشک مشورت نماید.

ورزش های هوازی

  • استفاده منظم از ورزش های هوازی از نقش محافظتی در برابر بیماری های قلبی برخوردار است. همچنین ورزش معمولا در افراد مبتلا به بیماری قلبی مفید واقع می شود. ورزش های هوازی، احتمال لخته شدن خون، نقصان خون رسانی به عضله قلب و سکته مغزی را کاهش می دهند.
  • مشخص شده است که انجام منظم فعالیت های دارای شدت متوسط (غیر هوازی) مانند پیاده روی، بالا رفتن از پله ها، کارهای سنگین خانه و باغبانی به شرطی که کمتر از یک ساعت در هفته نباشد تقریبا به همان اندازه فعالیت بدنی هوازی مفید واقع می شود.

باز آموزی تنفس 

افزایش تنفس و تغییر الگوهای تنفسی می تواند موجب تشدید بیماری عروقی ناشی از کاهش اکسیژن رسانی بافت ها (از جمله بافت های خود قلب) و نیز ایجاد انقباض های عضلات اطراف رگ های خونی شود.
بنابر این بازآموزی تنفس روش مفیدی برای کاهش استرس های مزبور و نیز کمتر کردن اضطراب عمومی بیمار می شود.
فیزیوتراپیست ها ومتخصصان یوگا می توانند چگونگی بهتر نفس کشیدن را به افراد آموزش دهند.

طب سوزنی

 طب سوزنی قادر به درمان علل اولیه بیماری سرخرگ کرونر نیست.
ولی می تواند درد بیمار را کاهش دهد و سرخرگ کرونر را متسع نماید.

درمان های روان – تنی

استرس مشکل سلامتی قلب و عروق را دو چندان افزایش می دهد. استرس به طور مستقیم بر بدن تأثیر می گذارد. به عنوان مثال استرس می تواند موجب تولید بیش از حد هورمون های استرس، مانند آدرنالین و کورتیزول شود که این هورمونها بر دستگاه قلبی عروقی اثر منفی دارند.

 از سوی دیگر استرس به طور غیر مستقیم ایجاد رفتارهای واکنشی غیر سالم، مانند عدم رعایت رژیم غذایی صحیح، ورزش نکردن، استعمال دخانیات و مصرف الکل را سبب می شود که تمام این موارد بر سلامت قلب و عروق تأثیر منفی می گذارند. استرس، سرعت ضربان قلب را افزایش میدهد، فشار خون را بالا می برد و موجب افزایش تمایل تشکیل لخته های خون می شود. در اثر استرس، رگ های خونی سراسر بدن تنگ و سرخرگ های رساننده خون به عضله قلب منقبض می شوند.

عصبانیت، ارتباط پر قدرتی با بیماری های قلبی دارد افرادی که بیشتر عصبانی می شوند بیشتر به استعمال دخانیات مصرف الکل و خوردن غذاهای پر چرب روی می آورند که از این طریق نیز احتمال بروز بیماریهای قلبی عروقی افزایش پیدا میکند.

اضطراب و افسردگی با ایجاد بیماری های قلبی عروقی در ارتباط است و میتواند موجب مرگ ناشی از بیماریهای مزبور شود.

بروز گاه و بیگاه عصبانیت، نگرانی و غمگینی تلقی می شود ولی چنان چه به طور مکرر یا حتی مزمن ایجاد شود باید مورد توجه قرار گیرد. روش های درمان استرس، مانند آرام سازی می تواند در درمان و پیشگیری بیماری سرخرگ کرونر مؤثر واقع شود. استفاده از روش های مراقبه (مدیتیشن) یا مجسم سازی تحت هدایت مؤثر است.

پرسش و پاسخ

  • پیش آگهی انفارکتوس قلبی چگونه است؟

 اگر سابقه سکته قلبی دیگر وجود ندارد، پیش آگهی (احتمال بهبود) انفارکتوس قلبی خوب است. ۲ هفته بعد از وقوع سکته قلبی اول، احتمال بروز یک سکته دیگر به مقدار زیاد کاهش پیدا میکند. اگر سابقه سکته قلبی دیگری وجود دارد، پیش آگهی به میزان آسیب دیدگی عضله قلب و وجود عوارض دیگر ناشی از سکته قلبی بستگی دارد. بسیاری از بیمارانی که تحت عمل جراحی یا آنژیوپلاستی کرونر قرار میگیرند به مدت ۱۰ سال یا بیشتر زنده می مانند.

چنانچه حمله قلبی، سطح تحتانی قلب را دچار آسیب کرده باشد احتمال ایجاد ریتم های غیر طبیعی بیشتر است زیرا در این موارد، سیستم هدایت الکتریکی قلب آسیب می بیند. اگر حمله قلبی، دیواره جلویی قلب را فرا بگیرد، احتمال آسیب بطن چپ بیشتر است و در نتیجه، فشار خون پایین می آید و نارسایی قلبی بروز میکند.

حدود نیمی از افراد مبتلا به حمله قلبی طی ۲۸ روز جان خود را از دست می دهند. اکثر افرادی که در ماه اول پس از حمله قلبی زنده می مانند ۵ سال یا بیشتر عمر می کنند ولی بسیاری از آنها دچار مشکلات دراز مدت قلبی می شوند. ۴ تا ۶ ساعت پس از انسداد سرخرگ کرونر، مرگ عضله قلبی روی می دهد. از این رو، درمان سریع، احتمال مرگ ناگهانی را کاهش می دهد و از ایجاد عوارض دراز مدت پیشگیری میکند.

منبع: کتاب راهنمای جامع سلامت در خانواده

برچسب ها

الهام عروجی

«الهام عروجی»،‌ فارغ التحصیل مقطع کارشناسی ارشد رشته‌ مدیریت اجرایی است. او از سال 1396 در زمینه تولید محتوای تخصصی فعالیت حرفه‌ای خود را آغاز نموده است و ‌در حال حاضر تولید محتوا در زمینه‌ی تغذیه و سلامت را در شمیم سلامتی به عهده دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

بستن