بیماری

بیماری شریان‌های محیطی

شریان‌های محیطی

لنگش متناوب

هنگامی‌که رسوبات چربی باعث انسداد شریان‌های خون رساننده به پاها می‌شوند، حتی چند قدم راه رفتن ممکن است باعث درد و گرفتگی عضله ساق پا شود.

این عارضه را (لنگش متناوب) می‌نامند . این نشانه شاخص بیماری شریان محیطی یا PAD است که تقریباً از هفت نفر بالای ۶۵ سال یک نفر را گرفتار می‌کند. افراد مبتلابه این عارضه با احتمال بیشتری ممکن است دچار انسداد یا آترواسکلروز شریان‌های تغذیه‌کننده عضله قلب باشند .

درواقع، این افراد نسبت به افراد دارای بیماری قلبی که قبلا دچار حمله قلبی یا سکته مغزی شده‌اند، با احتمال بیشتری ممکن است دچار حمله قلبی و سکته مغزی شوند. ‏PAD یا اختلال شریان‌های محیطی شکل خطرناکی از آترواسکلروز است.

پزشکان به‌طورمعمول افراد را ازلحاظ اختلال شریان‌های محیطی غربالگری نمی‌کنند، اما آزمایش‌ها برای این منظور آسان و بی‌زیان هستند کارشناسان توصیه می‌کنند افراد دارای عوامل خطرساز برای آترواسکلروز مانند سیگار کشیدن ، دیابت و فشارخون بالا ، به‌خصوص اگر هنگام راه رفتن درد پادارند ، بهتر است ازلحاظ اختلال شریان‌های محیطی غربالگری شوند.

درد پای ناشی از این اختلال معمولا در عضلات پشت ساق رخ می‌دهد ، اما ممکن است در ران یا باسن هم حس شود.

بیماری شریان‌های محیطی

اختلال شریان‌های محیطی چیست ؟

اختلال شریان‌های محیطی یکی از رایج‌ترین بیماری‌های عروقی است. بسیاری از افراد می‌دانند ساخته‌شدن پلاک( آترواسکلروز) در شریان‌های خون رسان به قلب حمله قلبی یا سکته مغزی می‌انجامد،

اما تعداد بسیار کمتری مطلع هستند که این پلاک‌ها در شریان‌های محیطی دور از قلب هم تشکیل می‌شوند و می‌تواند اثر بدی روی سلامت داشته باشند. یکی از مشکلات این بیماری این است که افراد در مراحل ابتدایی هیچ علامتی ندارند.

شایع‌ترین علامت ابتدایی این بیماری ناراحتی متناوب در پاها حین فعالیت است که به‌صورت لنگیدن متناوب( احساس درد یا گرفتگی ، سفتی ، سنگینی عضلات و ضعف آن‌ها) خود را نشان می‌دهد. در مراحل پیشرفته‌تر ، علائم ممکن است شامل کاهش شدید خون‌رسانی به پاها (درد مداوم در پا یا پنجه پا حتی در زمان استراحت) و ایجاد زخم روی پا و پنجه پا باشد که در صورت درمان نشدن باعث مردن بافت‌ها( نکروز) می‌شود.

بسیاری از موارد این اختلال ممکن است تشخیص نشده باقی بمانند. درصورتی‌که هر یک از علائمی را که برشمردیم ، تجربه کردید ، به پزشکتان اطلاع دهید. افراد دچار این اختلال در معرض خطر بیشتر حمله قلبی و سکته مغزی هستند . از طرف دیگر افرادی که بیماری شریانی کرونری دارند ، ممکن است دچار اختلال شریان‌های محیط هم باشند.

پیشگیری از اختلال شریان‌های محیطی

رعایت این توصیه‌ها خطر دچار شدن شمارا به اختلال شریان‌های محیطی کاهش می‌دهد‌‌:
۱٫ سیگار کشیدن را ترک کنید .
۲٫ وزنتان را در حد سالم نگه‌دارید .
۳٫ به‌طور مرتب ورزش کنید.
۴٫ میزان کلسترول خونتان را در حد طبیعی نگه‌دارید.
۵٫ فشارخونتان را کنترل کنید .
۶٫ قند خونتان را در حد طبیعی نگه‌دارید .

درمان اختلال شریان‌های محیطی

شیوه‌های متفاوتی برای درمان این اختلال وجود دارد. نخستین گام مراجعه به جراح عروق است. او می‌تواند این بیماری را با تجویز دارو، اعمال کم‌تر تهاجمی و در صورت لزوم انجام عمل جراحی درمان کند.

جراح عروق ابتدا باید مشخص کند که آیا تغییرات شیوه زندگی و تجویز دارو می‌تواند علائم را برطرف کند یا نه؟ ازجمله ممکن است داروهای پایین آورنده قند خون، داروهای ضد فشارخون و داروهای کاهش‌دهنده کلسترول تجویز شوند.

همچنین داروهای افزایش‌دهنده جریان خون و شل کننده دیواره رگ‌های خونی ممکن است تجویز شوند اگر این درمان‌ها موثر نبودند، شیوه‌های درمانی با کمترین تهاجم مورداستفاده قرار می‌گیرند :

آنژیوپلاستی و استنت گذاری:

در این روش یک سند یا کاتتر که در نوک آن بادکنکی قرار دارد درون رگ مسدود شده فرستاده می‌شود و با باد کردن بادکنک تلاش می‌شود، انسداد رفع شود .سپس یک لوله فنری ریز به نام استند درون قرار داده می‌شود تا رگ بازبماند.

آترکتومی مکانیکی :

در این روش وسیله از طریق کاتتر درون رگ وارد می‌شود تا پلاک مسدودکننده شریان برداشته شود .

آرترکتومی لیزری :

در این روش پلاک مسدودکننده شریان با لیزر برداشته می‌شود.

ترومبولیز دارویی :

لخته خونی که روی پلاک گیرکرده و جریان خون را بسته، با استفاده از یک داروی حل‌کننده لخته متلاشی می‌شود و لخته متلاشی‌شده باید با یک کاتتر از شریان خارج شود.

اگر این اعمال غیر جراحی کمتر تهاجمی نتواند مشکل بیمار را حل کنند، ممکن است لازم باشد جراحی بای پس انجام شود. در جراحی بای پس یا پلاک مسدودکننده مستقیم برداشته می‌شود ، یا با استفاده از پیوند رگ نقطه مسدود شدن شریان دور زده خواهد شد .

یک شیوه درمانی ورزشی موثر

یکی از موثرترین درمان‌ها برای اختلال شریان‌های محیطی، شیوه‌ای به نام (تمرین ورزشی تحت نظارت ) است که در اختیار بودن و تحت پوشش بیمه قرار گرفتن آن برای سالمندان بسیار سودمند است.

این شیوه درمانی که نیاز به پزشک دارد شامل مشاوره درباره عادات سالم زندگی است که تمرکز اصلی در آن بر ورزش است که به‌طورمعمول روی تردمیل انجام می‌شود و یک درمانگر ورزشی وظیفه مربیگری را بر عهده دارد.

رفتن نزد درمانگر تعلیم‌دیده برای ورزش کردن چند بار در هفته موثرتر از ورزش در خانه است زیرا افراد با حضور مربی انگیزه بیشتری پیدا می‌کند و فعالیت جسمی شدیدتری انجام می‌دهند. از پزشکتان بپرسید آیا این شیوه درمانی برای شما سودمند است یا نه و از او بخواهید یک درمانگر ورزشی را به شما معرفی کند. مراکز پزشکی دانشگاهی که برنامه‌های توانبخشی قلبی دارند، احتمالا بهترین مکان برای دستیابی به این درمان هستند.

حضور دریکی از این برنامه‌های ورزشی تحت نظارت ممکن است سودمندی‌های اضافی مانند هماهنگی بهتر ازلحاظ دارودرمانی را هم به دنبال داشته باشد نتایج پژوهش‌ها نشان می‌دهد ممکن است برای برخی افراد دچار اختلال شریان‌های محیطی، درمان‌های قوی‌تر برای پایین آوردن میزان کلسترول و پیشگیری از لخته شدن خون لازم باشد .

درد و راه رفتن

بسیاری از افراد دارای اختلال از راه رفتن پرهیز می‌کنند زیرا فکر می‌کنند درد پا زیان‌آور است اما درواقع عکس قضیه صادق است. اگر هنگام راه رفتن احساس درد می‌کنید، باید استراحت کنید و بعد دوباره راه رفتن را شروع کنید این کار نه‌تنها به شما زیانی نمی‌رساند بلکه به شما کمک می‌کند.

منافعی که از فعالیت جسمی مانند راه رفتن در این بیماران به دست می‌آید احتمالا تا حدی ناشی از پدیده‌ای است که ( آماده‌سازی در برابر اختلال خون‌رسانی) ((Econditioning ischemic نامیده می‌شود. اگر امکان انجام تمرین‌های ورزشی تحت نظارت درماندگان را ندارید، می‌توانید بر اساس توصیه‌های پزشکتان یک برنامه راه رفتن در خانه ترتیب دهید.

اغلب توصیه می‌شود این بیماران روزانه ( حتی برای ۱۰ دقیقه هم که شده) راه بروند و به‌تدریج مدت راه رفتن را افزایش دهند. علائم شما در طول زمان بهبود می‌یابد و امکان راه رفتن برای مدت و مسافت بیشتر پیدا می‌کنید.

هرچه راه رفتن برایتان آسان‌تر می‌شود، به‌تدریج مدت آن را با میزان‌های ۵ دقیقه‌ای افزایش دهید تا زمانی که به ۴۵ دقیقه پیاده‌روی برسید. تداوم در انجام تمرین‌ها بسیار مهم است زیرا اگر برنامه معمولی‌تان را متوقف کنید بیشتر منافع که به دست آورده‌اید، از بین می‌رود.

گرچه راه رفتن بیرون از خانه در یک پارک یا در محیط طبیعی دیگر فرح‌بخش است اما می‌توان این راه رفتن را داخل یک فروشگاه بزرگ خصوص هنگامی‌که هوا بد است یا مرکز خرید دیگر انجام دهید. در ایتالیا به بیماری شریان محیطی بیماری ویترین می‌گویند زیرا افراد دچار آن در شهرها و شهرک‌ها راه می‌رود و هنگامی‌که پاهایشان درد می‌گیرد می‌ایستند و به ویترین‌ها نگاه می‌کنند .

شناسایی اختلال شریان‌های محیطی

آزمایش به نام شاخص (قوزکی – بازوی )را میتوان برای تشخیص این اختلال به کاربرد. پزشک برای این کار با یک کاف مخصوص فشارخون را در قوزک پا اندازه می‌گیرد و میزان آن را با میزان فشارخون در بازوهای در حال استراحت و گاهی پس از یک فعالیت مختصر مقایسه می‌کنند.

هنگامی‌که رگ‌های خونی سالم باشند، میزان فشارخون در بازو و قوزک خیلی نزدیک به هم هستند. تفاوت زیادی میان فشارخون بازو و قوزک بیانگر آن است که خون به علت انسداد شریان‌ها به‌خوبی به بخش پایینی بدن نمی‌رسد.

 

مسعود رازنهان

مسعود رازنهان هستم سردبیر محتوای مجله سلامتی حدودا 6 سال تجربه کاربری و فنی در تولید محتوا دارم امیدوارم محتواهای بنده مورد استفاده شما عزیزان گردد. خوشحال میشوم از طریق ایمیل : raznahan@shamimsalamati.ir نظرات خودتان را برایم ارسال کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

بستن