بیماری

بیماری ناخن ها ؛ آنچه در مورد سلامت ناخن ها و تشخیص بیماری ها باید بدانید.

بیماری ناخن ها ؛ آنچه در مورد سلامت ناخن ها و تشخیص بیماری ها باید بدانید.

ناخن ها هم بیمار می‌شوند

آیا میدانید آناتومی پوست، مو و ناخن یکسان است اما برحسب وظیفه ای که در خلقت برای هر یک از آنها تعیین شده، فقط ظاهرشان متفاوت است؟ ساختمان پوست را می توان به ۳قسمت سطحی یا رو پوست، قسمت میانی و قسمت عمقی تقسیم کرد. اپیدرم یا روپوست خود از چند لایه تشکیل شده که مهم ترین آنها لایه «زایگر» یا «پایه» نام دارد. سلول های این لایه به طور مداوم سلول های جدید تولید می کند. به تدریج بالا می آیند، در لایه های سطحی تر شروع به شاخی شدن می کنند و بالاخره در لایه های سطحی به سلول های مرده مملو از کراتین تبدیل می شوند که به عنوان سپری محافظ در مقابل عوامل خارجی از بدن دفاع می کنند.

همان طور که لایه زایگر یا پایه در پوست، سلول های جدید و طبقه سطحی پوست را می سازد، این سلولها در مو و ناخن نیز وجود دارند و سبب رشد آنها می شوند. جالب است بدانید تا قسمتی که این سلولها وجود دارند، سیستم گردش خون و اعصاب نیز وجود دارد و طبیعتا درد هم حس خواهد شد اما در لایه های بالاتر، گردش خون و اعصابی وجود ندارد، در نتیجه دردی هم حی نخواهد شد و همین مساله منجر به بروز رفتارهای مختلف و حتی آسیب رسان مانند پیچاندن موها، جویدن ناخن، تاتو، خراشیدن پوست و… می شود.

بیماری ناخن

چرا وجود ناخن ها اهمیت دارد؟

قسمت های انتهایی بدن یعنی انگشتان دست و پا بسیار در معرض ضربه هستند و اگر صفحه ناخن وجود نداشت، انگشتان دست و پا در اثر ضربات و کارهای معمولی زندگی دچار آسیب های فراوانی می شدند. همچنین ناخن ها علاوه بر جلوگیری از بسیاری از ضربه ها مانع انتقال عفونت های قارچ ها، میکروب ها و دیگر عوامل بیماریزا به بافت های زیرین می شوند.

جالب اینکه هر چه وظیفه یک انگشت مانند شست بیشتر باشد، ناخن هم بزرگتر است. ناخن نیز مانند مو و پوست از ماده‌ای پروتئینی به نام «کراتین» ساخته شده است. این ماده در ناخن به دلیل وظیفه محافظت، متراکم تر و ضخیم تر است و مانند سپر عمل می کند. قسمت سفیدرنگ پایین ناخن که «ماهک» یا «لانولا» نام دارد، آخرین ردیف سلولهای لایه زایگر است که ماتریکس با ریشه ناخن را تشکیل می دهند. این بخش توانایی تولید ناخن را دارد و حاوی اعصاب و عروق خونی است. در نتیجه وجود هرگونه مشکلی در این با درد و ناراحتی همراه خواهد بود.

بیشترین دلیل بیماری ناخن آسیب های فیزیکی است

بیشتر بیماری های شایع در ناخن ها ناشی از دستکاری و آسیب های فیزیکی است که عمدتا به دلیل حس نشدن درد در لایه های بالایی اتفاق می افتد. این بیماری ها در خانم ها بیشتر دیده می شود، به طوری که از هر ۱۰۰ بیماری که به دلیل مشکلات ناخن به کلینیک های پوست مراجعه می کنند، ۹۹ نفر خانم هستند. گرچه برخی بیماری های داخلی با ایجاد علائم و ناراحتی در پوست، مو و ناخن بروز پیدا می کنند و می توانند به عنوان علامت تشخیصی تلقی شوند، شیوع شان بسیار کم است.

در ادامه به شایع ترین ناراحتی های فیزیکی ناخن اشاره می کنیم:

۱٫ضربه به ناخن

ضربه های روزمره و معمولی در سنین جوانی و میانسالی یکی از شایع ترین ناراحتی های ناخن هاست که باعث ایجاد شیار های عمیق میشود. این آسیب ها ممکن است به دنبال ضربه واقعی با شستشوی مداوم و استفاده مکرر از شوینده ها اتفاق بیفتد. همان طور که شستشوی مداوم پوست و مو باعث کاهش شدید چربی و در نتیجه خشکی و شکنندگی می شود، در ناخن نیز چنین اتفاقی می افتد و ناخن خشک نسبت به ناخنی که نرمی و لطافت دارد زودتر آسیب می بیند.

۲٫کاشت بی رویه ناخن

عامل دیگر ایجاد کننده بیماری های ناخن در خانم ها استفاده از لاک و به خصوم ناخن مصنوعی است. برای کاشت ناخن مصنوعی یک سوم بالای ناخن را کوتاه و سوهان می زنند و سپس ناخن مصنوعی را با چسب به بستر ناخن می چسبانند. این اقدامات بدترین آسیب را به ناخن می رساند. لاک ناخن استاندارد نیز به تنهایی مشکل ساز نیست اما تعویض و تجدید مکرر لاکها مشکل آفرین است استفاده مکرر از استون علاوه بر صدمه به کراتین صفحه ناخن، رنگ طبیعی ناخن را نیز تغییر می دهد. حتی لاک پاک کن نیز با اینکه به طور نسبی از استون بهتر است، به هر حال به دلیل دارا بودن ترکیبات پاک کننده آسیب زاست.

۳٫مانیکور و پدیکور

اقدام زیبایی دیگری که بیشترین ضربه را به ناخن می زند، مانیکور و پدیکور است. در چنین اقداماتی بافت حفاظی میان ماهک و پوست اطراف ناخن با سوهان جدا می شود این کار به رغم ظاهر زیباتر و سلامت ناخن را دچار مشکل می کند زیرا این پوسته بسیار ظریف میان ماهک و پوست مانند درزگیر عمل می کند و مانع ورود آب، میکروب ها و … به بافت های زیرین می شود. علاوه بر آسیب فیزیکی ناشی از مانیکور و پدیکور، این لایه حفاظی نیز از بین می رود و آب جمع می شود، در نتیجه باکتری ها و … به آسانی راه نفوذ پیدا کرده و در آنجا رشد می کنند زیرا رطوبت بهترین محیط رشد و تکثیر به خصوص برای قارچها و میکروب هاست.تغییر در شکل و رنگ ناخن‌ها می تواند نشانه بیماری باشد

تغییرات غیر طبیعی ناخن

تغییرات غیر طبیعی ناخن از دو بخش شکل ناخن که ممکن است ضخیم، نازک، شیاردار و… باشد و تغییر رنگ ناخن قابل بررسی است. گاهی تغییر شکل و رنگ ناخن ها همزمان با هم ایجاد می شود. بر این اساس شایع ترین بیماری های ناخن عبارتند از:

۱٫ شیارهای طولی

گاهی روی ناخن خطوط ظریف و موازی ظاهر می شوند که افزایش سن و کاهش جریان خون در همه قسمت های بدن از جمله پوست یکی از مهم ترین عوامل زمینه ساز ایجاد آنهاست. در قسمت های مختلف بدن عروق باهم آناستوموز (پیوند) دارند و کمبود عملکرد یکدیگر را جبران می کنند اما در انگشتان این طور نیست و جریان خون کاهش می یابد. در واقع تنگ شدن عروق در اندام های مختلف با بروز شیارهای طولی در ناخن ها همراه است.

۲٫ شیارهای عرضی

علاوه بر شیارهای طولی گاهی شیارهای عرضی روی ناخن ها دیده می شود که نشانگر توقف رشد در ریشه ناخن است. در این حالت رشد ناخن توسط ریشه ناخن در مقطعی متوقف می شود و دوباره سلولهای ناخن ساخته و مجدد قطع خواهد شد. این وقفه ها در رشد ناخن خطوط عرضی روی ناخن ایجاد می کنند. تب بالا و استفاده از داروهای شیمی درمانی شایع ترین علل زمینه ساز این مشکل است. البته برخی بیماری های کبدی و کلیوی نیز می توانند با چنین تغییراتی همراه باشند که تشخیص بر عهده پزشک خواهد بود.

۳٫ خونمردگی و سیاه شدن ناخن

در صورتی که ضربه سختی به ناخن وارد شود، مویرگهای زیر ناخن پاره می شوند، خونریزی می کنند و زیر ناخن سیاه می شود. بیشترین سطح خونریزی در قسمت ماهک است که در صورت درد شدید، پزشک خون را بیرون می کشد تا کمی تسکین یابد. به تدریج خون تجزیه می شود و آرام آرام جذب خواهد شد اما گاهی آهن خون باعث سیاهی زیر ناخن می شود که آن هم به تدریج با چیدن ناخن برطرف می شود اما اگر لکه سیاهی به طور ثابت و همیشگی در بستر ناخن دیده شود، حتی اگر ناخن ضربه هم دیده باشد باز باید جدی گرفته شود. این لکه سیاه ممکن است یک خال ساده باشد که هیچ خطری ندارد اما می تواند نشانه ای از سرطان پوست هم باشد که به تشخیص دقیق پزشک نیاز دارد. به این دلیل باید در چنین مواردی حتما به پزشک مراجعه کرد.

۴٫ فرو رفتن ناخن در گوشت

بد ناخن گرفتن یکی از شایع ترین مشکلات ناخن هاست. بعضی افراد چنان ناخن را از پایین می گیرند که ناخن زیر سطح پوست می افتد. در نتیجه وقتی ناخن رشد می کند به تدریج در گوشت فرو می رود، در حالی که بلندی ناخن باید با پوست همسطح باشد. این مشکل در ناخن های پا شایع تر است. عواملی مانند بد گرفتن ناخن، دویدن زیاد با کفش نامناسب و استفاده از کفش های تنگ مهم ترین علل زمینه ساز فرو رفتن ناخن درگوشت است. در چنین شرایطی معمولا ناخن عفونت می کند و درمان پزشکی الزامی است.

۵٫ ضخیم شدن ناخن ها

بعضی افراد با این شکایت به پزشک مراجعه می کنند که ناخن به خصوص ناخن انگشتان پایشان آنقدر ضخیم شده که با ناخن گیر و قیچی نمی توان آن را کوتاه کرد. در بیشتر موارد قارچ مزمن پا علت زمینه ای در کسانی است که بهداشت خوبی ندارند، پایشان مدام در معرض رطوبت است و پس از شستشو، پوست و ناخن ها را خوب خشک نمی کنند. کم خونی نیز یکی از عواملی است که ضخامت ناخن را تغییر می دهد.

۶. لکه های سفید

ظاهر شدن لکه های سفید روی ناخن ها یکی دیگر از تغییرات شایع است که در حد کم، اصلا مهم و خطرناک نیست و در اثر ضربه ایجاد می شود اما اگر ناخن یکدست یا درصد بالایی از آن سفید شود حتما به معاینه پزشک نیاز دارد زیرا این علامت می تواند نشانه ای از بیماری کبدی یا کلیوی باشد. البته نوعی از بیماریهای وراثتی نیز منجر به سفیدی ناخن ها می شود.

۷٫فرورفتگی ناخن

بسیاری از بیماریهای داخلی بر ضخامت، رنگ و چسبندگی ناخن به بستر تاثیر می گذارند که گاهی با اونیکولیز (جدا شدن ناخن از بستر) یا جمع شدن پوسته های سفید در لبه های ناخن و … همراه است. بعضی مواقع نیز فرورفتگی های جزیی شبیه اثر سوزن ته گرد روی ناخن دیده می شوند که به این حالت «پیتینگ» گفته میشود.

پیتینگ ممکن است در حد یک تا دو تا باشد که به علت ضربه های معمولی ایجاد می شود و اصلا خطرناک نیست اما گاهی پیتینگ‌ها زیاد و روی همه ناخن دیده می شوند. آلوپسی‌آره‌آتا (ریزش موی منطقه ای)، اگزما و کم خونی جدی علل زمینه ای ایجاد این علامت هستند. لازم به ذکر است کم خونی منجر به قاشقی شدن ناخن ها نیز می شود که ابتدا با پیتینگ شروع میشود و به تدریج حالت گودی پیدا می کند. علاوه بر اینها بیماری های مختلف مثل دیابت نیز بر ناخن ها اثر می گذارد و همان طور که عروق را تنگ می کند و موجب آسیب در اندام های بدن می شود، ناخن ها را نیز دچار مشکل می کند.

دکتر حسین طباطبایی متخصص پوست و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران
منبع: هفته نامه سلامت

برچسب ها

مسعود رازنهان

مسعود رازنهان هستم سردبیر محتوای مجله سلامتی حدودا 6 سال تجربه کاربری و فنی در تولید محتوا دارم امیدوارم محتواهای بنده مورد استفاده شما عزیزان گردد. خوشحال میشوم از طریق ایمیل : raznahan@shamimsalamati.ir نظرات خودتان را برایم ارسال کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

بستن