بیماری

بیماری کرون چیست؟ علل، درمان، پیشگیری و عوارض آن

بیماری کرون

بیماری کرون (Crohn disease) که نخستین بار در سال ۱۹۳۲ به وسیله دکتر  Burril b. Crohn پزشک آمریکایی متخصص گوارش (۱۹۸۳-۱۸۸۴) معرفی شد، یکی از بیماری های التهابی روده، به علت ناشناخته بودن آن، لایه مفروش کننده ایلئوم (بخش التهابی روده باریک) ، روده بزرگ (کولون) یا با احتمال کمتر، هر قسمت دیگری از دستگاه گوارش (از دهان تا مقعد) دچار التهاب می شود.
شایع ترین قسمت ابتلا، بخش انتهایی روده باریک (ایلئوم) است.

عوامل مستعد کننده بیماری عبارتند از :

  • تمایل ژنتیکی
  • استعمال دخانیات

عوامل برانگیزاننده عود بیماری شامل:

  • عفونت های روده آنی
  • استرس
  • حساسیت های غذایی

علایم بیماری عبارت از:

  • خونریزی از رکتوم (که ممکن است شدید و مقاوم باشد)
  • کاهش وزن
  • بی اشتهایی
  • اسهال
  • درد شکم
  • تب

بیشترین سن ابتلا به بیماری کرون، زیر ۱۵تا۳۰ سالگی است. در کودکان، بیماری می‌تواند موجب تأخیر در رشد شود.
بیماری کرون در تمام طول زندگی ادامه پیدا میکند که البته با دوره های بهبودی و عود بیماری همراه است.

ممکن است افراد مبتلا به بیماری کرون از اختلالات دیگری مانند:

  • بیماری مفصلی
  • التهاب چشم (یووئیت)
  • اریتمانودوزوم ( نوعی بیماری پوستی همراه با تورم دردناک بعضی مناطق بدن، به ویژه ساق پا)
  • آبسه مقعد و فیستول (ارتباط غیر معمولی میان روده و نواحی اطرف آن) ایجاد شود.

همچنین احتمال دارد روده دچار تنگی یا انسداد شود.

توجه
ممکن است در افراد مبتلا به بیماری کرون، با گذشت زمان احتمال بروز سرطان کولون ورکتوم کمی افزایش پیدا کند.
بیماری کرون را ایلئیت (التهاب بخش انتهایی روده باریک) یا انتریت (التهاب روده) هم می نامند.

درمان های مرسوم

پس از تشخیص بیماری به وسیله پزشک که براساس نشانه های بیماری،  نتایج آندوسکوپی و نمونه برداری (بیوپسی) روده، و رادیوگرافی قسمت تحتانی دستگاه گوارش با استفاده از تنقیه باریم صورت می گیرد، درمان آغاز میشود.
آندوسکوپی قسمت فوقانی دستگاه گوارش با عبور دادن لوله انعطاف پذیر آندوسکوپ از دهان و مری و معده صورت می پذیرد و مشاهده داخل رکتوم (راست روده) و سایر قسمتهای تحتانی دستگاه گوارش با وارد کردن لوله آندوسکوپ از راه مقعد و رکتوم، انجام می شود.

درمان بیماری کرون را می توان به دو مرحله تقسیم کرد:

  • «درمان مرحله عود بیماری»
  • «درمان نگهدارنده در مرحله فروکش نمودن علایم» .

هر دو درمان مزبور با هدف کاهش التهاب روده و در نتیجه، کم کردن نشانه های بیماری انجام می شود. گاهی پزشک معالج از داروهای ضد اسهال ساده مثل لوپرامید برای کنترل اسهال استفاده میکند.

مرحله عود

در مرحله عود از کورتون و غذاهای مایع مخصوص استفاده می شود. کورتون ها (مثل پردنیرون) ، التهاب روده را کاهش می دهند.
غذاهای مایع مخصوص از مقادیر دقیقی از اجزای رژیم غذایی، مثل چربی کربوهیدرات و پروتئین ساخته شده اند.
در کودکان ، استفاده از کورتون با خطر تأثیر منفی بر رشد همراه است و باید با کنترل دقیقی تجویز شود. در بعضی موارد، باید به مدت طولانی و یا در دوره های مکرر از کورتون استفاده نمود.
داروهای حاوی کورتون را نباید به طور ناگهانی قطع کرد.

مرحله فروکش کردن

در مرحله فروکش کردن بیماری، از داروهای خاصی برای حفظ این مرحله استفاده میشود.
در بعضی موارد می توان این داروها را همراه با کورتون و غذاهای مایع مخصوص تجویز نمود و این کار در واقع به شدت بیماری، قسمت مبتلای معده و وجود مشکلات دیگر، مانند آبسه یا فیستول روده بستگی دارد.

داروهای خاص این مرحله عبارتند از:

  • ترکیبات ضد التهابی ضعیف، مثل آمینوسالیسیلات(داروهای حاوی مسالازین که متداول ترین آنها، سولفاسالازین است و در صورت بی اثر بودن سولفاسالازین، از گروه دیگری از مسالازین ها مثلASA-5 با نامهای تجارتیAsacol Dipentum, یا Pentasa استفاده می شود)
  • داروهای سرکوبگر ایمنی (مانند ۶- مرکاپتوپورین یا داروی وابسته به آن، یعنی آزاتیوپرین)
  • داروهای مهار کننده پاسخ التهابی بدن که داروی اینفلیکسیماب (با نام تجارتی Remicade) نخستین گروه داروی این گروه است.

داروی اخیر در بیماری کرون متوسط تا شدید مقاوم به سایر درمان های استاندارد و نیز برای درمان فیستول های باز، و دارای ترشح به کار می رود.

احتیاط
داروهای مورد استفاده در بیماری کرون دارای عوارض جانبی هستند. در این باره با پزشک مشورت نمایید.

از آنتی بیوتیک هایی مثل آمپی سیلین، سولفونامید، سفالوسپورین، تتراسیکلین یا مترونیدازول برای درمان رشد بیش از حد باکتری ها که در اثر تنگی ها و فیستول های روده روی می دهد، و یا پیش از جراحی روده استفاده می شود.

درمان جراحی 

در دوسوم تا سه چهارم بیماران مبتلا به کرون، و در مقطعی از عمر آنها ضرورت می یابد. جراحی هنگامی انجام می شود که علایم بیماری با مصرف داروها قابل کنترل نیست و یا عوارضی مانند انسداد یا سوراخ شدن روده و آبسه یا خونریزی روده ایجاده شده است.
جراحی به منظور برداشتن قسمتی از روده می‌تواند به بیماری کمک کند ولی باعث علاج آن نمی‌شود زیرا التهاب، پس از مدتی در ناحیه بعد از قسمت برداشته شده روده عود می‌کند.
در بعضی از بیماران، بخش انتهایی روده کوچک (ایلئوم) برداشته و به منفذ مصنوعی در بیرون شکم متصل می‌شود. این عمل، «ایلئوستومی» نام دارد و در آن، منفذ کوچکی در قسمت جلوی دیواره شکم، ایجاد و نوک ایلئوم (قسمت انتهایی روده باریک) از این منفذ به سطح پوست شکم (معمولا در طرف راست شکم، نزدیک به خط کمربند) آورده می شود تا دفع مدفوع از طریق آن صورت گیرد.

درمان تغذیه ای

تجارب نشان می دهند که رژیم کم کربوهیدرات می تواند در کنترل بیماری کرون مؤثر واقع شود. بعضی از بیمارانی که از مقادیر زیاد مواد قندی استفاده  می کردند مجبور به قطع کامل مصرف این مواد شدند زیرا مواد مزبور موجب تشدید بیماری آنها می شد.
شواهدی وجود دارد مبنی بر اینکه عدم تحمل غذایی می تواند از عوامل بروز بیماری کرون باشد.

شایع‌ترین غذاهای ایجاد کننده نشانه های بیماری کرون:

  • گندم
  • لبنیات
  • کلم پیچ
  • بروکلی
  • گل کلم
  • کلم بروکسل
  • ذرت شیرین
  • قارچ
  • گوجه فرنگی
  • مرکبات
  • تخم مرغ

مکمل های روی، ویتامین B12 و اسید فولیک به ترمیم سلول های مفروش کننده روده ها کمک میکنند و در بهبود بیماری کرون که کمبود این سلولها وجود دارد مؤثر واقع می شوند.
مبتلایان به بیماری کرون به دلیل قادر نبودن به جذب مؤثر مواد غذایی ممکن است دچار کمبود مواد غذایی مختلف باشند.

مصرف مقادیر بیش از حد اسیدهای چرب امگا-۶، که در روغن های نباتی و اکثر غذاهای عمل آوری شده و فست فودها وجود دارد و عدم مصرف نسبی اسیدهای چرب امگا-۳، که در ماهی های چرب، گردو، بزرک (دانه کتان) یافت میشود تشدید التهاب روده را به همراه دارد.

کنترل بیماری کرون

حفظ تعادل میان اسیدهای چرب امگا-۳ و امگا-۶ در رژیم غذایی از طریق عدم مصرف مارگارین، غذاهای عمل آوری شده (مثل کنسروها) و روغن نباتی، و مصرف ماهی های چرب (مثل سالمون، ساردین، قزل آلا و ماکرل) و گردو و دانه کتان می تواند به کنترل بیماری کرون کمک کند.
چنان چه مبتلا به بیماری کرون هستید، روزی یک تا سه بار و هر بار ۱ گرم کنسانتره روغن ماهی بخورید.

نکته
در چند دهه اخیر میزان مواد ابتلا به بیماری کرون افزایش یافته است.
وجود ارگانیسم های پروبیوتیک  (باکتری های سلامتی) برای حفظ لایه ی مفروش کننده ی سالم در روده اهمیت دارد.
مکمل های پروبیوتیک به بهبود افراد مبتلا به بیماری کرون کمک میکنند.

احتیاط
قبل از مصرف ماهی های چرب، روی یا اسید فولیک همراه با داروها، با پزشک مشورت نمایید.

هومیوپاتی

از داروهای متعددی مانند اسید نیتریک، سولفور، و فسفر برای درمان هومیوپاتیک بیماری کرون استفاده شده است که هر یک از آنها موجب بهبود بخشی از علایم بیماری می شوند. درمان هومیوپاتی باید به وسیله متخصص این کار انجام شود.

طب سوزنی

علی رغم وجود مطالعات موردی در زمینه مفید بودن طب سوزنی در درمان بیماری کرون، کار آزمایی های بالینی دارای کیفیت مناسب، در این زمینه وجود ندارد. طب سوزنی ممکن است در کنار سایر درمان ها  به بهبود بیماری کرون کمک کند.

پرسش و پاسخ

  • بیماری کرون چه عوارضی دارد؟

عوارض بیماری کرون عبارتند از :

١. انسداد روده (شایع ترین عارضه)
٢. ایجاد زخم هایی که از ناحیه روده مبتلا به بافت های اطرف، مانند مثانه، مهبل یا پوست تونل میزنند و اغلب، نواحی اطراف مقعد ورکتوم را گرفتار می کنند. این تونل ها،«فیستول» نام دارند و غالبا عفونی می شوند. فیستول ها گاهی با دارو درمان می شوند ولی در بعضی موارد نیاز به جراحی دارند. ممکن است شقاق (فیشر) های کوچک در لایه مفروش کننده غشای مخاطی مقعد ایجاد شوند.
٣. عوارض تغذیه ای در بیماری کرون به طور شایع ایجاد می شوند. این عوارض عبارتند از کمبود پروتئین ها، کالری و ویتامین ها.
۴. سایر عوارض بیماری کرون عبارتند از: التهاب مفاصل (آرتریت)، مشکلات پوستی، التهاب چشم یا دهان، سنگ کلیه، سنگ کیسه صفرا، بیماری‎های کبد و سیستم صفراوی

  • آیا استرس، بیماری کرون را تشدید می کند؟

شواهدی در این زمینه وجود ندارد، ولی برخی بیماران اظهار می دارند که استرس، موجب برانگیخته شدن یا تشدید علایم بیماری آنها می شود.

  • آیا بیماری کرون بر حاملگی تأثیر می گذارد؟

معمولا بیماری کرون بر بارداری و زایمان تأثیری ندارد. با این حال باید زنان، قبل از باردار شدن موضوع ابتلا به بیماری کرون را به اطلاع پزشک برسانند. اکثر نوزادان مادران مبتلا به کرون دچار عوارض این بیماری نمی شوند ولی در نوزادان مبتلا گاهی علایم بیماری شدید تر از بزرگسالان است و بیماری موجب کاهش رشد و تأخیر تکامل جنین بعضی از آنان می شود.

منبع: کتاب راهنمای جامع سلامت در خانواد

الهام عروجی

«الهام عروجی»،‌ فارغ التحصیل مقطع کارشناسی ارشد رشته‌ مدیریت اجرایی است. او از سال 1396 در زمینه تولید محتوای تخصصی فعالیت حرفه‌ای خود را آغاز نموده است و ‌در حال حاضر تولید محتوا در زمینه‌ی تغذیه و سلامت را در شمیم سلامتی به عهده دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

دکمه بازگشت به بالا