بیماری

تراخم (trachoma) چیست؟ علل، علائم و راه های درمان آن

 تراخم

تراخم (trachoma) واژه‌ای یونانی به نام چشم ناهموار (زِبر) است و به نوعی بیماری عفونی چشم گفته می شود که شایع ترین علت نابینایی عفونی سراسر جهان به شمار می آید و حدود ۸۴ میلیون نفر در تمام دنیا مبتلا به این بیماری هستند و بیش از ۸/۲ میلیون نفر در اثر آن دچار اختلال بینایی شده اند.

عامل تراخم

نوعی باکتری موسوم به کلامیدیا تراکوماتیس (chlamydia trachomatis) است که از طریق تماس مستقیم با ترشحات چشم، بینی و حلق فرد مبتلا با تماس با وسایل مورد استفاده وی انتقال می یابد.

کودکان بیش از سایرین مستعد ابتلا به این عفونت هستند ولی غالبا نابینایی، پیش از بلوغ روی نمی دهد.

برخی عوامل مرتبط با بروز تراخم

  • در دسترس نبودن آب سالم
  • فقر
  • مگس
  • تماس نزدیک با گاو
  • فقدان توالت های صحرایی
  • جمعیت زیاد و برخی عوامل مرتبط
  • کثیف بودن صورت و چشم کودکان
  • انتقال ترشحات آلوده چشم را از یک کودک به کودک دیگر
  • بیشترین سرایت تراخم در افراد یک خانواده روی می دهد.

بیماری با علایم التهاب ملتحمه (کُنژُنکتیویت) یا تحریک و قرمزی چشم آغاز می شود. التهاب ملتحمه، «تراخم فعال» نام دارد و معمولا در کودکان و به ویژه در سنین پیش از دبستان روی می دهد و با برجستگی های ناهموار در سطح زیر پلک بالا و التهاب غیراختصاصی و ضخیم شدگی آن مشخص می شود.

تراخم فعال اغلب تحریک کننده و با ترشح آبکی همراه است.
ممکن است و عفونت میکروبی ثانویه روی دهد و موجب بروز ترشح چرکی شود.

تغییرات دیررس تر تراخم، «تراخم سیکاتریسی» نام دارد که با ایجاد بافت جوشگاهی (اسکار) در پلک شناخته میشود و به تخریب و ناهموار و زبر شدن پلک می انجامد. در نتیجه این تغییرات، مژه ها بر روی سطح چشم ساییده می شوند که به این وضعیت تریکیازیس (trichiasis) میگویند که در نتیجه آن، کدورت، زخم و اسکار در قرنیه ایجاد می شود که در نهایت به کوری می انجامد.

سایر علائم تراخم عبارتند از:

  •  ترشح چرکی و تورم پلکها
  • تورم غدد لنفاوی جلوی گوش ها
  •  عوارض دیررس گوش، بینی و حلق.

با اینکه تراخم دربسیاری از کشورهای توسعه یافته ریشه کن شده است ولی هنوز در بسیاری از نقاط در حال توسعه و به ویژه، مناطق محروم از آب وبهداشت عمومی دیده میشود.

انتروپیون (entropion) عبارت است از چرخش پلک و مژه ها به طرف داخل و بر روی سطح قرنیه که فرم دردناکی از نابینایی دایمی را به دنبال دارد، چنان چه تراخم تحت درمان قرار نگیرد و عود کند این عارضه روی می دهد.

درمان های مرسوم

پس از تشخیص بیماری که به وسیله چشم پزشک و براساس معاینه چشم صورت می گیرد برنامه کنترل و درمان تراخم که از سوی سازمان بهداشت جهانی اعلام شده است به مرحله عمل در می آید. در این برنامه، استفاده از یک دوز خوراکی آنتی بیوتیکی موسوم به آزیترومایسین به میزان ۲۰ میلی گرم بر حسب هر کیلوگرم وزن بیمار یا پماد چشمی تتراسایکلین ۱٪ (روزی ۲ بار به مدت ۶ هفته ) توصیه می شود.

آزیترومایسین را می توان از ۶ ماهگی تجویز کرد و مصرف آن در زنان باردار نیز آزاد است. در این برنامه، انجام جراحی به منظور اصلاح مراحل پیشرفته بیماری و تمیز کردن مرتب صورت به منظور کاهش انتقال بیماری تراخم مدنظر گرفته است. همچنین فراهم آوردن امکان استفاده از آب بهداشتی، از بین بردن مگس ها، استفاده از توالت های صحرایی، آموزش بهداشت و عدم تماس با حیوانات بخش دیگر برنامه کنترل و درمان تراخم پیشنهاد شده از سوی سازمان بهداشت جهانی را تشکیل می دهد.

پرسش و پاسخ

  • کدام افراد بیشتر مبتلا به تراخم می شوند؟

افراد، به ویژه کودکانی که صورت تمیزی ندارند و ترشحات بینی و چشم خود را پاک نمی کنند و یا دایما مگس در اطراف چشم و بینی و دهان آنها حضور دارد، دو برابر افراد و کودکان دارای صورت تمیز مبتلا به تراخم می شوند.

منبع: کتاب راهنمای جامع سلامت در خانواده

برچسب ها

الهام عروجی

«الهام عروجی»،‌ فارغ التحصیل مقطع کارشناسی ارشد رشته‌ مدیریت اجرایی است. او از سال 1396 در زمینه تولید محتوای تخصصی فعالیت حرفه‌ای خود را آغاز نموده است و ‌در حال حاضر تولید محتوا در زمینه‌ی تغذیه و سلامت را در شمیم سلامتی به عهده دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

بستن