سلامت

دل درد نوزاد از منظر متخصصان اطفال و مشکلات حادی که ایجاد میکند

دل درد نوزاد از منظر متخصصان اطفال

دل درد نوزاد

کدام دل درد نوزاد را جدی بگیریم؟

دردهای شکمی یا به اصطلاح دل درد نوزاد به علل مختلفی بستگی دارد که گرچه شاید به ظاهر ساده به نظر بیایند، در واقع بسیار پیچیده و مهم هستند و هرگز نباید بی اهمیت تلقی شوند. گاهی اوقات بچه ها برای شانه خالی کردن از انجام کاری مانند رسیدگی به تکالیف مدرسه و… دل درد را بهانه می کنند تا مورد سرزنش بزرگترها قرار نگیرند. البته این مساله به این معنا نیست که همیشه ساده انگاری کرد و دل دردهای کودک را در موقعیت های مختلف تنها به حساب چنین رفتارهایی گذاشت. در چنین شرایطی لازم است حتما با پزشک مشورت شود تا علت واقعی یا غیرواقعی این شکایت ها مشخص شود.

درد حاد شکم و درمان های فوری

اگر این دردهای بدون علت مشخص جسمی را کنار بگذاریم، به طور کلی دردهای شکمی کودکان به دو نوع حاد و مزمن تقسیم می شوند.

  1. درد حاد : یکباره و با شدت تقریبا بالا ایجاد می شود که سبب بی قراری کودک می شود.
  2. درد مزمن : مدتی ادامه دارد و شدت متفاوتی خواهد داشت.

در هر دو حالت پزشک متخصص باید کودک را معاینه کند و شرح حال کودک به طور کامل از نظر تاریخ شروع، نوع، مدت و شدت درد بررسی شود. همچنین برای تشخیص کامل، توجه به مسائل زیر نیز اهمیت دارد:

  • سابقه جراحی کودک
  • زمینه تشدید درد
  • احتمال ضربه دیدن شکم
  • سابقه ابتلا به بیماری های خاص و نظایر آن

در واقع درد های شکمی بسیار پیچیده هستند و حتى سینه پهلو، ناراحتی های ریوی، مشکلات عصبی، ناراحتی های قلبی عروقی، آنژین چرکی و… هم می توانند با دردهای شکمی همراه باشند که پزشک با حوصله و دقیق باید به همه موارد و علل زمینه ساز و احتمالی کاملا اشراف داشته باشد. در صورت نیاز گاهی لازم است فشارخون کودک نیز اندازه گیری شود. پس از این بررسی ها اگر علت درد تشخیص داده شود که درمان لازم و توصیه های مفید برای کودک انجام می گیرد، اما اگر پزشک علت دقیقی برای دل درد نوزاد تشخیص ندهد حتما نیاز به انجام آزمایش خون و ادرار اورژانسی برای کودک خواهد بود. در صورتی که کودک دچار مشکلات تنفسی نیز باشد عکسبرداری ریه هم ضروری است.

انجام آزمایش برای تشخیص دل درد نوزاد

آزمایش خون و ادرار می تواند نشان دهنده وجود خون در ادرار ناشی از دفع شن ریزه به دلیل ناراحتی های کلیوی، عفونت ادراری، وجود قند یا پروتئین در ادرار و… باشد که امکان تشخیص و درمان بیماری را به پزشک می دهد. انجام چنین آزمایش هایی حتما به صورت اورژانسی اهمیت دارد. زیرا اگر دل درد نوزاد یا کودک ناشی از دیابت باشد و این مساله فورا تشخیص داده نشود می تواند منجر به حالت کما برای کودک شود و زندگی او را به خطر بیندازد.

به رغم انجام این آزمایش ها و معاینات گاهی پزشک هیچ علتی برای درد مشاهده نمی کند که باز هم نباید دل درد نوزاد یا کودک بی توجه رها شود. در این شرایط کودک باید در بیمارستان بستری شود و بررسی های دقیق تر مانند انجام سونوگرافی و… و معاینه توسط جراح برای تشخیص احتمال بیماری هایی مانند انسداد روده، آپاندیسیت، هپاتیت و… حتما انجام گیرد.

حوصله و بررسی دوره ای برای تشخیص درد مزمن

دردهای مزمن شکمی در کودکان نیز می تواند ناشی از التهاب معده، یبوست، مشکلات لوزالمعده، کبد و… باشد که باید با حوصله و به تدریج معاینه و مشخص شود و درمان مناسب انجام گیرد. این دردهای طول کشنده و گاهگاه نیز باید جدی گرفته شوند. به عنوان مثال بچه کوچکی که بی قراری می کنند و والدین تصمیم به مراجعه به پزشک می گیرند اما او آرام می شود. مجددا پس از زمان کوتاهی همان علائم را دارد و باز تسکین می یابد. چنین حالتی ممکن است به دلیل پیچ خوردگی روده باشد که درمان نشدن عوارض خطرناکی خواهد داشت. به طور خلاصه والدین باید بدانند دل درد نوزاد و بطور کل، کودکان به ظاهر ساده اما واقعا مهم و پیچیده است و هرگز نباید بی اهمیت از کنار آنها گذشت.

طب سنتی درباره دل درد چه می گوید؟

حتما شما هم این توصیه های بی اساس، اما رایج فضای مجازی راجع به «دل درد» را شنیده اید.

 اگر دل درد دارید به جای چای و نبات:

  1. آبجوش و عسل بخورید.
  2. یک پیاز را دو نیم کنید و آن را در آب بجوشانید. سپس هر ۱ ساعت، ۱ یا ۲ قاشق غذاخوری از این جوشانده را بخورید بسیار نافع است.
  3. کافی است موز بخورید، پودر موز تا ۷۵ درصد درد معده را آرام می کند.
  4.  عرق پونه می تواند برای درمان ریفلاکس معده جایگزین شربت معده آلومینیوم ام جی یا قرص رانیتیدین شود. این توصیه فقط برای افراد با معده سرد موثر است و در بعضی افراد نه تنها مشکل را بهبود نمی دهد بلکه سبب تشدید آن نیز می شود.
  5.  ترکیب انار شیرین و آویشن:

– یک عدد انار شیرین را خمیر بگیرید و داخل فر بگذارید تا خمیر برشته شود.
– کمی که داغی خمیر کم شد، آن را باز کنید، انار را بیرون آورید.
– به آرامی دانه و پیه آن را خارج کنید، روی آن پودر آویشن بریزید و میل کنید.
– از دفع شدن اخلاط فاسد معده و روده راحت شوید و تا ۳ ساعت بعد از آن هیچ چیز نخورید.
(این توصیه برای همه مزاجها مفید نیست.)

۷ راه حل برای رفع دل درد نوزاد

  1.  آب و مایعات ۳۰ دقیقه قبل تا ۲ ساعت بعد از هر وعده غذایی نوشیده نشود.
  2.  گاهی دل دردها به علت سردی و تری گوارش و به عبارتی سوء مزاج مادی بلغم معده و روده است که باید با منع یا تعدیل مصرف غذاهای با طبع سرد و تر مثل ماست، دوغ، هندوانه و خیار درمان شود.
  3.  افرادی که از دل درد همراه با یبوست رنج می برند یا در حالت دل درد دچار اسهال نشده اند می توانند روغن زیتون را موافق عقربه های ساعت روی شکم ماساژ دهند.
  4.  بادکش گرم نیز یکی دیگر از روش های مفید است.
  5.  یک قاشق مرباخوری بارهنگ با نصف لیوان عرق نعناع و نصف لیوان گلاب به مدت ۱۰ دقیقه جوشانده و همراه عسل با معده خالی میل شود.
  6. افرادی که مزاج گرم دارند یک قاشق مرباخوری بارهنگ را با نصف لیوان عرق کاسنی به مدت چنددقیقه جوشانده و همراه عسل میل کنند.
  7.  مصرف حدود نیم گرم زیره سیاه با مقدار نبات ساییده شده پس از صرف غذا برای کاهش نفخ پس از صرف غذا مفید خواهد بود.
  8.  دمکرده نصف قاشق دارچین نیز به افرادی که پس از صرف غذا دچار دل درد می شوند، توصیه می شود.

ما بالغین کدام درد شکم را جدی بگیریم؟

دل درد، ناراحتی ای است که همه افراد در سنین مختلف آن را تجربه کرده اند که به علل مختلفی از جمله بیماری های عفونی، تغذیه نادرست، استرس و… بروز می کند. اینکه درد به شکل حاد و شدید یا مزمن و طول کشنده باشد تفاوتی در اهمیت موضوع ندارد و به دلیل اینکه می تواند نشانه ای از یک بیماری جدی باشد حتما نیازمند معاینه توسط متخصص خواهد بود. برای اینکه بیشتر با انواع دردهای شکمی و عوارض آنها آشنا شوید، گفت وگویی با دکتر فرنوش ابراهیم زاده، متخصص داخلی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد انجام داده ایم که توصیه می شود تا پایان، خواننده آن باشید.

دردهای شکمی در بزرگسالان چگونه است؟

دردهای شکمی جزو رایج ترین مراجعات پزشکی است، به طوری که از هر ۱۰ بزرگسال، ۲ تا ۴ نفر مبتلا به آن هستند و در مورد کودکان نیز ۱ تا ۲ کودک خواهد بود. این دردها منشاء مختلفی دارد، اما در بیشتر موارد :

  • مربوط به اندام های گوارشی مانند معده، روده ها و کبد است.
  • البته ممکن است مشکلات اندام های تناسلی، مجاری ادراری و حتی سیستم قلبی- عروقی و ریوی نیز باشد.

گرچه در قسمت های مختلف شکم ایجاد می شود، در اصطلاح عامیانه معمولا «دل درد» یا «معده درد» معرفی می شود.

چنین دردهایی ممکن است خفیف و گذرا، جدی، مزمن و عودکننده باشد. گرچه غالبا مشکل جدی برای سلامت نیست، در بعضی موارد نیز نشانه ای از یک بیماری جدی است که لزوم مراجعه و تشخیص زودهنگام به پزشک به این دلیل خواهد بود.

چه عواملی می تواند زمینه ساز دردهای شکمی شود؟

از آنجا که اندام های مختلفی در شکم وجود دارد، علل زمینه ساز دردهای شکمی نیز بسیار متنوع است. مجموعه ای از مهم ترین آنها را می توان این گونه گروہ بندی کرد:

  • اختلالات گوارشی مانند یبوست
  • نفخ
  • گرفتگی های عضلانی دیواره معده یا روده ها
  • ریفلاکس گوارشی زخم اندام های گوارشی
  • عفونت های معده ای روده ای ناشی از مسمومیت غذایی و…
  • انسداد روده
  • آپاندیسیت
  • سنگهای صفراوی
  • سنگ های کلیوی و عفونت مجاری ادراری
  • بارداری خارج رحمی
  • کیست تخمدان
  • عادت ماهانه دردناک و دیگر بیماری های مربوط به اندام های تناسلی
  • التهاب اندام هاس داخلی مانند لوزالمعده، معده، کولون و… سرطان

درد در قسمت های مختلف شکم به چه اندام هایی مربوط می شود؟

۱٫علت اصلی احساس درد در اطراف ناف:

روده هاست که در موارد کمتری می تواند ناشی از ناراحتی معده یا لوزالمعده باشد.

۲٫درد در قسمت مرکز و بالای معده :

اساسا به معده و گاهی به کبد و قلب مربوط می شود.

۳٫زمانی که فرد از درد قسمت مرکز و به سمت پایین شکم شکایت دارد :

باید به ناراحتی اندام های این قسمت مانند روده ها، مثانه و رحم مشکوک بود.

۴٫بیماری های روده ای، طحال و کلیه ها :

ممکن است با درد در سمت چپ ناف همراه باشد.

۵٫درد در سمت راست ناف :

معمولا به کیسه صفرا مربوط است که البته در مواردی می تواند ناشی از روده ها و کلیه ها نیز باشد.

۶٫درد در سمت چپ و بالای شکم :

اصولا به روده ها مربوط است، اما ممکن است نشانه ای از بیماری های لوزالمعده، معده، کلیه، طحال و ریه نیز باشد.

۷٫مهم ترین علت درد در قسمت راست و بالای شکم :

کبد است، اما می تواند به دلیل روده ها و لوزالمعده نیز بروز کند.

۸٫درد سمت چپ و پایین شکم :

را باید مربوط به کولون، کلیه ها و مجاری ادراری دانست که البته تخمدان ها و لوله های فالوپ در خانم ها ممکن است زمینه ساز شوند.

۹٫درد در سمت راست و پایین شکم :

علت بروز آپاندیسیت است که بیماری های مجاری ادراری، کلیه ها، تخمدان ها و لوله های فالوپ نیز ممکن است در این قسمت بروز کند.

نکته:

البته در بعضی موارد بیمار از درد مبهمی در کل شکم شکایت دارد و نمی تواند محل دقیقی را نشان دهد. در چنین شرایطی پزشک علاوه بر معاینه بالینی، آزمایش های تکمیلی مانند سونوگرافی یا آزمایش خون را ضروری می داند. همچنین باید اشاره کرد تب، حالت تهوع و استفراغ جزو شایع ترین علائم همراه با دردهای شکمی مطرح است.

در چه صورت دردهای شکمی جدی و نیازمند مراجعه فوری به پزشک است؟

یکی از علل مهمی که باعث درد شکمی در ناحیه بالای ناف می شود و باید بسیار مورد توجه قرار گیرد، دردهای قلبی ناشی از بیماری های قلبی است که نیاز به مراجعه فوری به پزشک خواهد داشت. همچنین دردهای ارجاعی که منشاء خارجی شکمی دارند، اما در ناحیه شکم احساس می شوند مانند سکته قلبی، عفونت ریه و بیماری مری نیز به عنوان یکی دیگر از اورژانس ها در این باره مطرح اند.

در صورتی که بیمار از درد در ربع فوقانی راست شکم رنج ببرد و علائم تب و زردی نیز داشته باشد، باید به عفونت مجاری صفراوی مشکوک بود و فورا اقدامات تشخیص و درمان را انجام داد. بیماری های متابولیک مانند دیابت، نارسایی کلیه و نارسایی حاد فوق کلیه نیز در بحث دردهای شکمی بسیار مهم خواهد بود زیرا ممکن است براثر بی توجهی به دیابت که با درد شکم، تهوع و استفراغ همراه است، بیمار دچار کما شود و زندگی او به خطر بیفتد. علل سمی مانند مسمومیت با سرب ناشی از مصرف خوراکی مواد مخدر، گزش عنکبوت بیوه سیاه و مارگزیدگی نیز نیازمند اقدام اورژانسی خواهد بود.

آپاندیسیت

آپاندیسیت نیز به عنوان یکی از مراجعات شایع اورژانسی است که با تهوع، استفراغ، درد شکمی و بی اشتهایی همراه است و شایع ترین محل احساس درد، ربع تحتانی سمت راست شکم خواهد بود.

منبع: هفته نامه سلامت

برچسب ها

مسعود رازنهان

مسعود رازنهان هستم سردبیر محتوای مجله سلامتی حدودا 6 سال تجربه کاربری و فنی در تولید محتوا دارم امیدوارم محتواهای بنده مورد استفاده شما عزیزان گردد. خوشحال میشوم از طریق ایمیل : raznahan@shamimsalamati.ir نظرات خودتان را برایم ارسال کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

بستن