بیماری

سفلیس

سفلیس

سفلیس Syphilis

سیفلیس یا سفلیس Syphilis نوعی بیماری آمیزشی است که از باکتری «تر پونما پالیدوم» ناشی می شود. راه اصلی انتقال سیفلیس تماس جنسی است. همچنین می تواند در دوران بارداری یا هنگام زایمان از مادر به جنین منتقل شود و منجر به سیفلیس مادرزادی شود.

در زبان فارسی این بیماری کوفت نامیده می شود. نگرانی روزافزون در این مورد است که سیفلیس احتمال انتقال (ایدز) را ۴ برابر افزایش می‌دهد. سیفلیس معمولا با زخمهای بدون درد روی اندام تناسلی یا در دهان یا مقعد شروع می شود. به این فاز عفونت اولیه گفته می شود.

سفلیس

پس از این مرحله باکتری ها می توانند تا سال ها در بدن به صورت نهفته و غیر فعال باقی بمانند و سال ها بعد دوباره فعال شده و موجب بیماری زایی شوند.

پیشگیری از بیماری

بیماری معمولا از طریق آزمایش خون تشخیص داده می شود. البته باکتری ها را نیز می توان با میکروسکوپ مشاهده کرد، سیفلیس را می توان به طور موثری با آنتی بیوتیک ها به خصوص با تزریق عضلانی پنی سیلین جی (که برای سیفلیس عصبی به صورت داخل وریدی تجویز می شود) یا باسفتریاکسون درمان کرد.

برای کسانی که حساسیت شدید به پنی سیلین دارند، می توان از داکسی سایکلین دهانی یا آزیترومایسین استفاده کرد.

پرهیز از تماس فیزیکی با شخص مبتلا و همچنین استفاده درست از کاندوم در کاهش خطر انتقال سیفلیس موثر است.

همچنین پرهیز از استفاده موادی از قبیل نوشیدنی های الکلی و سایر موادی که موجب افزایش رفتارهای جنسی پرخطر می شوند، برای پیشگیری از بیماری توصیه می شود.

اگر چه در دهه ۱۹۴۰ میلادی به دنبال استفاده گسترده از پنی سیلین میزان ابتلا به سیفلیس کاهش چشمگیری داشت، پس از آغاز هزاره سوم در بسیاری از کشورها میزان ابتلا افزایش یافته است.

در مبتلایان به سیفلیس، به دلیل وجود زخم هایی روی آلت تناسلی یا لب و زبان احتمال آلودگی با ویروس HIV طی تماس جنسی افزایش می یابد. علائم و نشانه های بیماری در مرد و زن یکسان و به سختی قابل تشخیص است و ۳ ماه پس از مقاربت جنسی با افراد آلوده ظاهر می شود سیفلیس مراحل متعددی دارد.

مراحل اولیه و ثانویه بسیار عفونی و واگیر است.

سیفلیس می تواند در یکی از این ۴ مرحله ظاهر شود؛ اولیه، ثانویه، نهفته و سوم. همچنین می تواند به صورت مادرزادی باشد. به دلیل علائم متنوع این بیماری آن را مقلد بزرگ نامیده اند.

علائم سفلیس اولیه

یک یا چند زخم بدون درد در محل ورود باکتری به بدن ظاهر می شود، به طور متوسط این زخمها پس از ۲۱ روز ظاهر می شود.

سیفلیس مرحله ۱ (زخم گرد بدون درد روی آلت) ممکن است اصلا به زخم ها توجه نکنید. این زخم ها در هر جای بدن ممکن است ظاهر شوند اما عمدتا در فرج (لب های مهبلی کلیتوریس و اطراف منفذ پیشابراه)، سرویکس (گردن رحم) در زنان و روی آلت تناسلی مردان و اطراف مخرج و دهان در هر دو جنس دیده می شوند.

این زخم ها بسیار واگیر و مسری هستند، حتی بدون درمان نیز طی ۶ – ۲ هفته خود به خود بهبود می یابند اما بیماری در صورت درمان نشدن بهبود نمی یابد و وارد فاز دوم می شود؛ بنابراین بسیار مهم است که درمان هر چه سریع تر انجام شود.

سفلیس اولیه نوع ۱

از طریق ارتباط مستقیم جنسی با زخم های عفونی شخص دیگر عارض می شود. تقریبا ۳ تا ۹۰ روز بعد از اولین ارتباط (به طور متوسط ۲۱ روز) یک زخم پوستی که آن را «شانکر» می نامند در قسمت تماس ظاهر می شود.

این زخم معمولا (۴۰ درصد موارد) از نوع زخم سفت، بدون درد و خارشی روی پوست و دارای ظاهری تمیز و حاشیه هایی برجسته در اندازهای بین ۳/۰ تا ۳ سانتی متر است. البته این زخم ممکن است هر شکلی به خود بگیرد. در حالت معمول، این زخم از یک لکه به یک سفت دانه و در نهایت به یک زخم تبدیل می شود.

گاهی اوقات ممکن است چند زخم در محل ظاهر شوند. زمانی که این بیماری با ایدز همراه باشد ظهور چند زخم در محل رایج است. ممکن است زخمها دردناک یا حساس باشند.

(در ۳۰ درصد موارد) یا در محلی خارج از اندام تناسلی ظاهر شوند (بین ۲ تا ۷ درصد موارد)

سفلیس مرحله ۱

رایج ترین محل زخم در زنان گردن رحم، در مردان دگر جنس گرا آلت تناسلی (۹۹ درصد موارد) و در مردانی که با مردان دیگر آمیزش می کنند معمولا مقعد و راست روده (۳۴ درصد موارد) است.

معمولا غدد لنفاوی (در ۸۰ درصد موارد) در اطراف محل عفونت بزرگ می شوند. این اتفاق ۷ تا ۱۰ روز بعد از شکل گیری شانکر رخ می‌دهد. اگر این زخم درمان نشود ممکن است ۳ تا ۶ هفته در محل باقی بماند.

علائم سفلیس در فاز دوم بیماری

یک لکه پوستی با زخم قهوه ای به اندازه یک سکه کوچک نشانه مرحله مزمن سیفلیس است. این لکه پوستی ۶-۳ هفته بعد از ظهور شانکر در هر قسمتی از بدن ظاهر می شود. اگر چه این لکه ممکن است کل بدن را درگیر کند،

اغلب در کف دست و پا ظاهر می شود. به علت وجود باکتری فعال در زخم ها هر گونه تماس جنسی یا غیر جنسی منجر به انتشار عفونت می شود. لکه پوستی در طی چند هفته یا ماه بهبود می یابد. سیفلیس ثانویه تقریبا ۴ تا ۱۰ هفته بعد از عفونت اولیه ظاهر می شود.

این در حالی است که بیماری ثانویه به شیوه های مختلفی ظاهر می شود و علائم آن غالبا پوست، غشای مخاطی و غدد لنفاوی را درگیر می کند. ممکن است دانه هایی متقارن، مایل به قرمز صورتی، بدون خارش روی بدن و انتهای اندام ها، از قبیل کف دست و پا ظاهر شوند.

ماکولوپاپولار

زخم ممکن است ماکولوپاپولار یا دانه چرکی باشد. اگر عفونت درمان نشود، مرحله ثانویه معمولا ۳-۲ هفته پس از ظهور زخم ها اتفاق می افتد. علائم بیماری در این فاز به اشکال زیر بروز می کند:

• بیماری شبیه آنفلوانزا، احساس خستگی و کوفتگی و از دست دادن اشتها همراه تورم غدد (تورم غدد ممکن است هفته ها یا ماهها طول بکشد)

• لکه های سفید در سطح زبان یا کام

• از دست دادن مو به صورت لکه لکه (ریزش موی سکه ای منتشر)

هنگامی که این علائم ظاهر می شود سیفلیس بسیار واگیر و مسری است و به شریک جنسی منتقل می شود. حین این دو مرحله اولیه سیفلیس، عفونت را درمان می کنند. در غیر این صورت این بیماری وارد فاز بعدی می شود که معمولا ممکن است تا سال ها بدون علامت باقی بماند.

فاز نهفته و بدون علامت بیماری

در صورت درمان نشدن، فرد وارد مرحله نهفته بیماری می شود. در این مرحله مسری نیست و علائمی نیز ندارد. در این مرحله هیچ علامت یا نشانه ای از عفونت ندارید.

این مرحله به وسیله آزمایش های خونی تشخیص داده می شود. اگر درمان نشوید، ممکن است تا مرحله پایانی سیفلیس علائمی نشان ندهید و در مرحله آخر علائم تظاهر کند. این مرحله ممکن است ۱۰ تا ۱۵ سال طول بکشد. سیفلیس نهفته به عنوان بیماری ای مربوط به سرم شناسی تعریف می شود که عفونت بدون هیچ علائمی در آن مشاهده می شود.

این بیماری همچنین در آمریکا یا به صورت زودرس (کمتر از ۱ سال بعد از سیفلیس ثانویه) یا دیررس (بیش از ۱ سال بعد از سیفلیس ثانویه) تعریف می شود. انگلستان از یک دوره زمانی ۲ ساله برای زودرس بودن و دیررس بودن سیفلیس نهفته استفاده می کند. در سیفلیس زودرس ممکن است شاهد بازگشت علائم باشیم. سیفلیس نهفته دیررس بدون علائم است و به اندازه سیفلیس نهفته زودرس واگیردار نیست.

علائم سفلیس در فاز سوم و مزمن بیماری

حدود یک سوم از افرادی که در مرحله ثانویه بیماری قرار دارند وارد مرحله پرعارضه ثالثیه می شوند. در این مرحله باکتری به ارگان هایی مانند قلب، چشم ها، سیستم عصبی، استخوانها، مفاصل و سایر نقاط بدن صدمه می رسانند.

ممکن است این مرحله چند سال و حتی برای دهه ها طول بکشد. این مرحله از بیماری ممکن است منجر به بیماری های مغزی، نابینایی و دیگر مشکلات عصبی، مشکلات قلبی و مرگ شود.

تشخیص و درمان

نمونه ها باید در آزمایشگاه زیر میکروسکوپ از نظر وجود باکتری بررسی شوند. نتایج آزمایش معمولا یک هفته بعد آماده می شود. در صورتی که آزمایش مثبت باشد و به سیفلیس مبتلا باشید، پزشک بیماری را برای شما تشریح می کند و به سوالات شما در زمینه بیماری پاسخ خواهد داد.

همچنین از شما درباره شریک با شرکای جنسی سوال خواهد کرد تا در صورت نیاز آنها نیز تحت درمان قرار بگیرند. اگر در مراحل اولیه عفونت سیفلیس باشید، باید از هرگونه مقاربت اعم از دهانی، مهبلی یا مقعدی بپرهیزید. همچنین باید از مقاربت با شریک جنسی تان و هر نوع زخم و جوش های پوستی تا کامل شدن درمان خودداری کنید.

درمان سیفلیس معمولا با تزریق پنی سیلین ۲ هفته طول می کشد. علاوه بر آن مصرف قرص یا کپسول آنتی بیوتیک در برخی بیماران ضروری است. اگر نسبت به هر نوع آنتی بیوتیکی حساسیت دارید یا در صورتی که احتمال می دهید باردار هستید، باید حتما پزشک را آگاه کنید. به پایان رساندن دوره درمان بسیار مهم است.

در صورت قطع درمان باید درمان را از اول شروع کنید. پس از پایان درمان برای آزمایش های خونی در فواصل معین باید به پزشک مراجعه شود.

پیشگیری از سفلیس

تا سال ۲۰۱۰ میلادی هیچ نوع واکسن موثری برای پیشگیری از این بیماری وجود نداشته است. پرهیز از تماس فیزیکی با شخص مبتلا و همچنین استفاده درست از کاندوم در کاهش خطر انتقال سیفلیس موثر است.

البته استفاده از کاندوم به طور کامل خطر ابتلا را از بین نمی برد بنابراین مراکز کنترل و پیشگیری بیماری روابط تک همسری بلندمدت و دو طرفه با فرد سالم و پرهیز از استفاده موادی از قبیل نوشیدنی های الکلی و سایر موادی که موجب افزایش رفتارهای جنسی پر خطر می شوند را توصیه می کنند.

می توان از طریق غربالگری مادران در طول دوران بارداری و درمان کسانی که مبتلا هستند از ابتلای نوزادان به سیفلیس مادر زادی پیشگیری کرد. کارگروه طب پیشگیری آمریکا USPSTF بر غربالگری جهانی همه خانم های باردار به شدت تاکید دارد.

این در حالی است که سازمان بهداشت جهانی توصیه می کند همه زنان در اولین بررسی های پیش از زایمان و نیز مجددا ۳ ماه بعد مورد آزمایش قرار گیرند. اگر جواب آزمایش مثبت بود، آنها باید به همسران خود توصیه کنند تحت درمان قرار گیرند.

البته سیفلیس مادرزادی همچنان در کشورهای در حال توسعه شیوع دارد چرا که در این کشورها بسیاری از زنان اصلا از مراقبت قبل از تولد بهره مند نیستند و کسانی هم که از مراقبت های قبل از تولد برخوردار هستند مورد غربالگری قرار نمی گیرند و این مساله هنوز به ندرت در کشورهای توسعه یافته وجود دارد چرا که در این کشورها کسانی که مستعد ابتلا به سیفلیس (از راه استعمال دارو و…) هستند دست کم در دوران بارداری تحت مراقبت قرار می گیرند.

به نظر می رسد در کشورهایی با درآمد کم یا متوسط، اقداماتی در جهت افزایش دسترسی مردم به آزمایش های در کاهش نرخ ابتلا به سیفلیس مادرزادی موثر بوده است.

منبع: هفته نامه سلامت

مسعود رازنهان

مسعود رازنهان هستم سردبیر محتوای مجله سلامتی حدودا 6 سال تجربه کاربری و فنی در تولید محتوا دارم امیدوارم محتواهای بنده مورد استفاده شما عزیزان گردد. خوشحال میشوم از طریق ایمیل : raznahan@shamimsalamati.ir نظرات خودتان را برایم ارسال کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

بستن