بیماری

سینوزیت چیست و راه های درمان آن به چند صورت قابل انجام است؟

سینوزیت چیست؟

سینوزیت چیست

سینوزیت چیست؟

 سینوزیت، وضعیتی التهابی است که در یک یا چند زوج ساختمان احاطه کننده حفرات بینی، موسوم به سینوس ایجاد می شود. سینوس ها حفراتی پر از هوا در استخوان های صورت هستند که موجب سبک شدن جمجمه و بهبود طنین صدا می شوند. این حفره ها به وسیله اپی تلیوم مژکدار تنفسی پوشیده و به داخل بینی تخلیه می شوند.

انواع سینوس

  1.  سینوس های فکی بالا: (سینوسهای ماگزیلر)
  2. سینوس های غربالی: (سینوس های اتمویید) که در هنگام تولد وجود دارند.
  3. سینوس پیشانی :عدم تشکیل یک طرفه سینوس پیشانی (فرونتال) شایع است. (در ۴٪ افراد، سینوسهای پیشانی به شکل دو طرفه تشکیل نمی شوند).
  4. سینوس های شب پره ای: (اسفنویید) آخرین سینوسهایی هستند که به وجود می آیند و معمولا بلوغ آنها تا ۲۰ سالگی طول می کشد.

ارتباط سینوس ها باهم

 سینوس ها با یکدیگر ارتباط دارند و به مسیرهای بینی هم متصل هستند. اگر چه در اکثر موارد، بیش از یک سینوس مبتلا می شود، ایجاد سینوزیت در سینوس فک بالا شیوع بیشتری دارد. سینوزیت های اتمویید، فرونتال و اسفنویید از نظر شیوع به ترتیب در رده های بعدی قرار دارند.

نشانه های سینوزیت

هر یک از سینوس ها با اپی تلیوم تنفسی تولید کننده مخاط پوشیده میشوند که با عملکرد مژگانی از طریق سوراخ سینوس به حفره بینی انتقال می یابد. به طور طبیعی، مخاط در سینوسها تجمع پیدا نمی کند و علی رغم مجاورت با مسیرهای پر از باکتری بینی، استریل باقی می ماند. در صورت بسته شدن سوراخ سینوس یا به دنبال اختلال یا فقدان عملکرد مژگانی، ترشحات احتباس پیدا میکنند و علایم و نشانه های سینوزیت ایجاد می شوند. ویروس ها، باکتری ها و قارچ ها ترشحات مزبور را آلوده میکنند.

نکته

سینوزیت، از نظر شیوع، پنجمین بیماری ای است که برای درمان آنتی بیوتیک تجویز می شود.

حالات مختلف

  •  سینوزیت ممکن است به شکل حاد یا مزمن؛ عفونی یا غیرعفونی و ویروسی، باکتریایی یا قارچی ایجاد شود.
  • میکروب های عامل سینوزیت مسری هستند.

علل ایجاد

  •  ممکن است سینوزیت در افراد مبتلا به انحراف تیغه بینی، پولیپ بینی و کوچک بودن سوراخهای سینوس ایجاد شود.
  •  در اکثر موارد سینوزیت به دنبال عفونت پس از سرماخوردگی یا سایر عفونتهای مجاری تنفسی فوقانی ایجاد می شود.
  •  ممکن است در اثر موارد زیر ایجاد شود:

استعمال دخانیات
عطسه شدید با دهان بسته
عوامل آلرژیک یا خود ایمنی
شیرجه زدن به داخل آب ، بدون بستن بینی
خستگی

سینوس فکی

 باکتری های موجود در عفونتهای دندانی یا دستکاری های دندانپزشکی می توانند به حفره های سینوسی واقع در استخوان گونه حمله کنند. به عنوان مثال آبسه ریشه یک دندان واقع در فک بالا می تواند به داخل حفره سینوس فکی انتشار پیدا کند.

سینوزیت فک بالا (ماگزیلر) موجب:

درد و احساس فشار در ناحیه گونه و فک بالا: مانند درد دندان و سردرد می شود.

سینوزیت پیشانی (فرونتال) موجب:

درد یا احساس فشار در حفره سینوس پیشانی در پشت و بالای چشم ها و سردرد می شود.

سینوس غربالی و شب پره ای

  •  سینوزیت غربالی (اتمویید) با درد یا احساس فشار در بین و یا پشت چشمها سردرد، و احتمالا تورم پلک بالا مشخص می شود.
  •  سینوزیت شب پره ای (اسفنویید)، باعث بروز درد یا احساس فشار در پشت چشمها و اغلب با انتشار به قسمت بالای سر می شود.

مراحل سینوزیت

در مراحل اولیه سینوزیت ها معمولا احتقان بینی همراه با ترشح سبز مایل به زرد و گاهی رگه های خونی ، احساس فشار در داخل سر، درد چشمهاء سردرد (که در هنگام صبح یا در زمان خم شدن به جلو و یا هنگام سجده ) بدتر می شود، درد گونه ها (که ممکن است شبیه درد دندان باشد) ، گاهی سرفه که معمولا بدون خلط است، گاهی اختلال خواب و تب وجود دارد. در مراحل پیشرفته، مجرای سینوس کاملا بسته میشود و ترشحات در داخل سینوس تجمع می یابند و درد پیشرفته وجود دارد.

سینوزیت حاد

  •  به سینوزیتی گفته می شود که کمتر از ۴ هفته به طول می انجامد. اکثر سینوزیت ها از این نوع هستند.

درمان سینوزیت

 افتراق سینوزیت میکروبی از ویروسی از طریق بالینی دشوار است و در نتیجه در ۸۵ تا ۹۵ درصد موارد، آنتی بیوتیک تجویز می شود. تعدادی از عوامل عفونی و غیر عفونی منجر به انسداد حاد سوراخ سینوس ها یا اختلال عملکرد مژگانی، و در نتیجه، بروز سینوزیت حاد می شوند.

علل غیرعفونی عبارتنداز:

  • تب یونجه (رینیت آلرژیک)
  • ضربه ناشی از فشار (بارو تروما؛ مثلا به دنبال شیرجه زدن در آب ، یا سفر با هواپیما یا مواجهه با محرکهای شیمیایی).
  • تومورهای بینی و سینوس ها می توانند موجب انسداد سوراخ سینوس و تولید سینوزیت شوند.
  • در بخش آی سی یو بیمارستان ها، لوله گذاری نای از راه بینی از عوامل خطر مهم بروز سینوزیت بیمارستانی است.

درمان های مرسوم

تشخیص بیماری از راه های زیر صورت میگیرد:

  • معاینه
  • رادیوگرافی
  • CT اسکن سینوس ها (بهترین روش)
  • آزمایش خون
  • کشت ترشحات سینوس ها
  • آندوسکوپی سینوس ها

سپس تجویز دارو به وسیله پزشک انجام میشود.

اکثر بیماران مبتلا به راینوسینوزیت (التهاب بینی و و سینوس) بدون استفاده از آنتی بیوتیک و بهبود می یابند. رویکرد ارجح اولیه در افراد مبتلا به نشانه های خفیف تا متوسط و کوتاه مدت، تسهیل تخلیه سینوس‌ها با استفاده از داروهای ضد احتقان خوراکی و موضعی، شستشوی بینی بامحلول سالین، و در افراد دارای سابقه سینوزیت مزمن یا آلرژی یا حساسیت ، مصرف کورتونهای داخل بینی است. در صورت عدم بهبود بیماران بزرگسال، پس از ۷ روز و یا کودکان، پس از ۱۰ تا ۱۴ روز ، در موارد بهبود نیافتن بیماران مبتلا به نشانه های شدیدتر (بدون توجه به مدت ابتلا) باید از آنتی بیوتیک استفاده نمود.

معمولا از آنتی بیوتیک های زیر استفاده میشود:

  • آموکسی سیلین
  • کوتری موکسازول
  • لووفلوکسالین سفوروکسیم
  • سفدینیر

مصرف مسکن و اسپری های ضد احتقانی بینی مفید است.

 در ۱۰٪ موارد، آنتی بیوتیک درمانی بی تأثیر است. در این موارد پزشک متخصص گوش و حلق و بینی از مکش (آسپیراسیون) و یا شستشوی سینوس برای درمان بیمار استفاده میکند.

احتیاط

اسپری یا قطره ضد احتقان باید فقط به مدت چند روز و بر طبق دستور پزشک مصرف شود.

درمان سینوزیت

در سینوزیت شدید یا در صورت بروز عوارض داخل جمجمه ای مانند آبسه یا گرفتاری چشمی باید با عمل جراحی و تجویز آنتی بیوتیک وریدی به درمان بیمار پرداخت.

 درمان نسبتا جدید سینوزیت ، نوعی جراحی موسوم به جراحی عملکردی آندوسکوپیک سینوس است که جانشین اعمال جراحی قبلی شده است.

 امروزه از روش جدید دیگری موسوم به بالون سیتوپلاستی هم استفاده میشود که در آن، با استفاده از بالون، منافذ سینوس ها باز می شود. در روش جدید دیگر درمان سینوزیت، بافت مبتلا در دمای ۴۰- تا ۷۰- درجه سانتیگراد برداشته می شود.

سینوزیت مزمن

سینوزیتی است که در آن، التهاب سینوس بیش از ۱۲ هفته به طول می انجامد و ممکن است در اثر باکتری‌ه ایا قارچ‌ها ایجاد شود و معمولا علاج قطعی آن بسیار دشوار است. درمان های مکرر با آنتی بیوتیک و نیز درمان های جراحی متعدد در این بیماران، خطر تجمع عوامل بیماریزای مقاوم به آنتی بیوتیک و عوارض جراحی را افزایش میدهد.

 درمان های موضعی سینوزیت عبارتنداز :

  • قرار دادن حوله گرم بر روی صورت.
  • استنشاق بخار گرم (و نه داغ).
  • تنفس در بخار گرم حمام.
  • شستشوی بینی با محلول سالین گرم.

درمان تغذیه ای

  • نوشیدن مایعات فراوان به منظور کمک به رقیق شدن ترشحات مخاطی.
  •  خوردن مایعات گرم مثل چای و سوپ جوجه مفید است.
  •  مصرف الکل موجب تشدید تورم و سینوس ها می شود و باید از آن خودداری نمود.

پیشگیری

برای پیشگیری از بروز سینوزیت باید عفونتهای تنفسی ایجاد شده فورا به وسیله پزشک تحت درمان قرار بگیرند. عدم مواجهه با عوامل زمینه ساز سینوزیت و نکشیدن سیگار، از راه‌های مهم پیشگیری آن است.

پرسش و پاسخ : آیا سینوزیت عوارض خطرناکی دارد؟

در اکثر موارد، سینوزیت به آنتی بیوتیک ها و درمان طبی به خوبی پاسخ میدهد ولی به ندرت ممکن است عفونت به استخوان های اطراف چشم یا پرده های محافظ مغز (مننژ) سرایت کند و منجر به عوارض خطرناکی مانند مننژیت و یا التهاب مغز (آنسفالیت) شود. گاهی سینوزیت موجب بروز عارضه خطرناکی به نام ترومبوز سینوس غاری (سینوس کاورنو) مغز میشود که در آن خون در سیاهرگ های اطراف این سینوس ها لخته می شود و جریان خون مغز را قطع میکند و حالتی شبیه سکته مغزی به وجود می آید.

منبع: کتاب راهنمای جامع سلامت در خانواده

برچسب ها

مسعود رازنهان

مسعود رازنهان هستم سردبیر محتوای مجله سلامتی حدودا 6 سال تجربه کاربری و فنی در تولید محتوا دارم امیدوارم محتواهای بنده مورد استفاده شما عزیزان گردد. خوشحال میشوم از طریق ایمیل : raznahan@shamimsalamati.ir نظرات خودتان را برایم ارسال کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

بستن