خرید آنلاین دارو از داروخانه آنلاین داروپین
سلامت

شب یلدا ؛ آنالیز محتویات بلندترین شب سال

 همه گزینه های یلدا روی میز است؟

شب یلدا ؛ آنالیز محتویات بلندترین شب سال

شب یلدا یا شب چله، یکی از ماندگارترین سنت های باستانی و فرهنگی ما ایرانی هاست که از زمان های بسیار دور تا امروز، پاس داشته شده است. مراسم شب یلدا که در آخرین شب پاییز و طولانی ترین شب سال برگزار می شود، با شب نشینی و دور هم بودن اعضای خانواده همراه است. این شب نشینی، بیداری و روشن نگه داشتن خانه، نمادی از زنده نگه داشتن نور در روزهای کوتاه زمستان و دوری از رخوت در شب های بلند این فصل سرد از سال است. در این مقاله به بررسی برخی از آداب و رسوم یلدا و خوراکی های آن در ایران می پردازیم.

شب یلدا

۵ نکته یلدایی

  • در ایران باستان، خان ها و خان زاده ها ولیمه ای با عنوان «میزد» به رعیت های خود می دادند و سفره هایی با انواع گوشت ها، شیرینی ها و میوه ها برای مردم آماده و آنها را به جشن و پایکوبی دعوت می کردند.
  • معمولا طبع بیشتر میوه های زمستانی سرد است و از این رو، وجود انواع شیرینی های سنتی مانند گز، قطاب و باقلوا در سفره یلدا نوعی دعوت به تعدیل طبع در این فصل سرد از سال است.
  • یلدا به معنای «تولد» از یکی از لهجه های زبان آرامی به نام زبان سریانی گرفته شده است.
  • تمام سربازان و نگهبانان در شب یلدای ایران باستان، آزاد بودند تا کنار خانواده های خود باشند.
  • فرستادن طبق خوراکی در شب یلدا برای تازه عروسان، از رسوم یلدا در ایران باستان بوده که این روزها هم در بسیاری از شهرها انجام می شود.

 ۵ نکته درباره بادام

  • مصرف منظم بادام خام باعث کاهش سطح چربی بد خون (LDL) می شود.
  • مصرف منظم بادام خام با پیشگیری از افزایش فشار خون، مخصوصا در بیماران قلبی همراه است.
  • بادام، سرشار از ویتامینE است و از این‌رو، گزینه خوبی برای افرادی است که می‌خواهند پوست شادابی داشته باشند.
  • کاچین موجود در بادام خام با پیشگیری از نفوذ اشعه UV در پوست، احتمال ابتلا به سرطان پوست را تا حد زیادی کاهش می دهد.
  • بادام هم مانند گردو، تنظیم کننده متابولیسم بدن است و می تواند تاثیر مثبتی در روند کاهش وزن داشته باشد.

 ۴ نکته درباره گردو

  • گردو، حاوی اسیدهای چرب امگا۳، پروتئین و فیبر است و می‌تواند با تنظیم متابولیسم بدن به روند کاهش‌وزن کمک کند.
  • خوردن گردو در ساعت های پایانی شب با افزایش ترشح ملاتونین، باعث تنظیم چرخه خواب و بیداری و نهایتا خواب بهتر می شود.
  • گردو حاوی بیوتین است و مصرف آن باعث بهبود وضعیت ناخن ها و پیشگیری از ریزش مو خواهد شد.
  • امگا۳ موجود در گردو با منعطف کردن عروق، هم جلوی ابتلا به بیماری های قلبی را می گیرد و هم احتمال ابتلا به بیماری های شناختی مانند آلزایمر را کاهش می دهد.

 چرا آجیل شیرین؟

آجیل شب یلدا به آجیل شیرین معروف است. این آجیل، معمولا ترکیبی از یکی دو مغز خام مانند گردو و بادام و ترکیبی از میوه های خشک و شیرین مانند توت، انجیر، خرما، کشمش یا انواع برگه هاست. در طب سنتی، طبیعت گرمی برای بیشتر این ترکیبات موجود در آجیل شب یلدا در نظر گرفته شده است. به همین دلیل هم مصرف آن می تواند با افزایش دمای بدن، سردی زمستان را از ما دور کند. از طرف دیگر، در طب سنتی آمده دمای معده در فصل زمستان، افزایش می یابد و بدن، آمادگی بیشتری برای هضم و جذب مواد غذایی سنگین تر و با کالری بالاتر دارد. از این رو، شروع زمستان با مصرف آجیل شیرین و نسبتا پرکالری شب یلدا، نشان دهنده آمادگی بدن برای مصرف ساده تر خوراکی های مختلف و با کالری بالاتر است.

لازم به ذکر است انواع مغزها و میوه های خشک، سرشار از ویتامین ها و املاح بسیار زیادی هستند.

 ۹ خاصیت توت

  • کمک به کاهش چربی بد خون (LDL)
  • کمک به درمان یبوست
  • افزایش دهنده ادرار
  • کمک به تنظیم سوخت و ساز بدن
  • کمک به درمان کم خونی به دلیل داشتن ویتامین C و آهن
  • کمک به درمان استرس به دلیل داشتن ویتامین های گروه B
  • تقویت کننده بینایی
  • افزایش دهنده استحکام ناخن ها
  • آیین و رسوم یلدا در شهرهای مختلف

 ۶ خاصیت انجیر

  • کمک به هضم بهتر
  • کمک به درمان نشانگان روده تحریک پذیر
  • پیشگیری از بروز فشار خون بالا به دلیل وجود پتاسیم
  • مبارزه با رادیکال های آزاد در بدن به دلیل وجود ویتامین C فراوان
  • کمک به حفظ سلامت و استحکام استخوان ها به دلیل داشتن کلسیم
  • کمک به درمان کم خونی به دلیل داشتن آهن و روی

 ۹ خاصیت کشمش

  • کمک به هضم بهتر مواد غذایی
  • خون ساز
  • کمک به پیشگیری از ابتلا به سرطان کولون
  • کمک به درمان عفونت های بدن
  • افزایش دهنده قوای جنسی
  • کمک به رفع اختلال نعوظ
  • تقویت کننده قدرت بینایی
  • کمک به افزایش سلامت دهان و دندان
  • افزایش دهنده شادابی پوست و مو (به دلیل داشتن ویتامین های گروه B، آهن و پتاسیم)

چرا انار و هندوانه؟

 انار و هندوانه، پای ثابت سفره شب یلدای همه ما ایرانی ها هستند و شاید این سوال برای خیلی هایمان پیش بیاید که حالا چرا انار و هندوانه ؟! واقعیت این است که از زمان های قدیم و از دوران ایران باستان، میوه های هسته دار و تخمه دار قرمز مانند انار و هندوانه نماد زایش و باروری محسوب می شدند و می شوند. به همین دلیل و از آنجایی که به اعتقاد نیاکان ما، شب یلدا شروع زمستان، سردی، پژمردگی و خمودگی است، خوردن میوه های شیرین، قرمز و دانه دار به عنوان نمادهای باروری، می تواند این حس سردی و نماد ناباروری زمستان را از بین ببرد.

 از طرف دیگر، هندوانه و انار، میوه هایی آبدار و با رنگ های جذاب هستند. رنگ قرمز این میوه های بازهم در تقابل با رنگ های خنثی و سرد زمستانی قرار می گیرد و می تواند سردی روح زمستان را بشکند. حتی در منابع باستانی آمده که درخشش و شفافیت رنگ انار و هندوانه، نمادی برای حضور نور و خورشید تابستانی، به وقت زمستان در خانه های ماست و به همین دلیل هم وجود انار و هندوانه در سفره یلدا، از قدیم الایام اهمیت خاصی داشته است.

نکته دیگر اینکه معمولا با شروع سرما، افراد کمتر آب می نوشند و میوه های آبداری مانند انار و هندوانه، به عنوان برطرف کننده عطش و تامین کننده آب بدن در این فصل سرد از سال مطرح می شوند. وجود انار و هندوانه در سفره یلدا، نماد شادی و شادابی هم محسوب می شود و نیاکان ما بر این باورند که خوردن این میوه ها، باعث دمیدن روح و شادی به چهره های بی رمق زمستانی مان می شود.

۵ نکته درباره انار

  • انار، سرشار از فیبر است و مصرف آن می تواند به رفع یبوست کمک کند.
  • مصرف منظم انار باعث کاهش فشار و غلظت خون می‌شود و احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی را کاهش می‌دهد.
  • نتایج تحقیقات نشان داده اند مصرف منظم انار می تواند تا ۴۲ درصد احتمال ابتلا به سرطان پروستات و تا ۴۷ درصد احتمال ابتلا به سرطان پستان را کاهش دهد.
  • انار به دلیل آنتی اکسیدان های فراوانی که دارد، به عنوان یک خوراکی ضد التهاب شناخته می شود. از این رو، مصرف منظم آن می تواند احتمال ابتلا به بیماری های التهابی و دردهای ناشی از این بیماری ها مانند درد مفاصل را کاهش دهد.
  • محققان بر این باورند که انار ضمن مبارزه با استرس اکسیداتیو در بدن، باعث پیشگیری از اختلال نعوظ در مردان و بهبود عملکرد جنسی آنها می شود.

۶ نکته درباره هندوانه

  • ۹۲ درصد هندوانه از آب تشکیل شده و مصرف آن می تواند باعث پیشگیری از کم آبی بدن شود.
  • ۲۱درصد ویتامین C در یک برش متوسط از هندوانه وجود دارد که برای تقویت سیستم ایمنی و مبارزه با رادیکال های آزاد در بدن مفید است.
  • لیکوپن فراوان موجود در هندوانه باعث پیشگیری از ابتلا به سرطان پروستات یا پیشگیری از رشد سلول های سرطان پروستات در بدن مردان می شود.
  • لیکوپن موجود در هندوانه با پایین آوردن سطح کلسترول و فشارخون باعث حفظ و ارتقای سلامت سیستم قلبی- عروقی می‌شود.
  • آنتی اکسیدان های فراوان موجود در هندوانه با مقابله با استرس اکسیداتیو و التهاب در بدن، باعث پیشگیری از ابتلا به بیماری هایی مانند آلزایمر یا زوال عقل می شوند.
  • هندوانه، منبع خوبی برای دریافت ویتامین C و بتاکاروتن است.

 تهران و ماهی

 یکی از رسوم تهرانی ها در شب یلدا، مصرف سبزی پلو با ماهی است. معمولا در تهران و برخی شهرهای دیگر مانند شیراز و شهرهای شمالی، بردن سبزی پلو با ماهی در شب یلدا برای تازه عروسان رسم است.

 استان مرکزی و کرسی

 مردم استان مرکزی سعی می کنند هرطور که شده در شب یلدا، کرسی بزرگی وسط خانه بزرگ ترهایی مانند پدربزرگ ها و مادربزرگ ها بگذارند و تمامی تنقلات شب یلدا را در سینی مسی یا روانی بزرگی بچینند. بازی «گل یا پوچ»، رایج ترین سرگرمی مردم این استان در شب طولانی یلداست.

 اصفهان و لباس

 اصفهانی در روز منتهی به شب یلدا، بیشتر لباس ها و رختخواب های خود را در فضای آزاد و جلوی نور آفتاب پهن می کنند تا بیشترین بهره را از آخرین تابش های نور آفتاب ببرند و انتظار شب های طولانی زمستان را به امید رسیدن دوباره به نور و بهار بکشند.

 آذربایجان و آش و حلوا

مردم آذربایجان رسم دارند که برای گرما بخشیدن به بدن در طول زمستان سرد و سخت خود، مصرف انواع آش را در سفره یلدای خود داشته باشند. حلواهایی با طبع گرم مانند حلوای گردو هم از جمله دسرهای موجود در سفره یلدای مردم این استان است. مردمان ساکن استان آذربایجان شرقی و غربی، حتما هندوانه ای برای شب یلدا تهیه می کنند و بر این باورند که خوردن هندوانه در این شب سرد و طولانی، لرز و سرمای زمستان را از بدن آنها دور خواهد کرد.

 گیلان و فال پوست هندوانه

مردم گیلان علاوه بر خوراکی های رایج یلدا، مرکبات محلی خود و برنجک یا همان برنج برشته را هم در سفره یلدای خود دارند. ضمن اینکه رسم جالبی به نام «فال پوست هندوانه» بین جوانان گیلانی در شب یلدا رایج است. براساس این رسم، جوان ترها پوست هندوانه را به صورت برش های طولی به ۴ قسمت تقسیم می کنند و آن را پشت سر خود می اندازند. پرتاب کنندگان این پوست هندوانه ها معتقدند هرچه تعداد پوست هندوانه هایی که از سمت سبز خود روی زمین افتاده، بیشتر باشد، نیت فال آنها محقق تر و هرچه سمت سفید آنها بیشتر باشد، نیت فال آنها دورتر از دسترس خواهد بود.

منبع: هفته نامه سلامت

برچسب ها

الهام عروجی

کارشناسی ارشد رشته مدیریت اجرایی که از سال 1396 در زمینه تولید محتوای تخصصی فعالیت حرفه ای خود را آغاز نموده ام. در حال حاضر مفتخر به همکاری در تیم متخصصان شمیم سلامتی می‌باشم.

پاسخی بگذارید

بستن