سرماخوردگی و عفونت‌های ویروسی ؛ ۹ راه درمانی نزله گرم

سرماخوردگی از دیدگاه طب سنتی ایران

خرید آنلاین دارو از داروخانه آنلاین داروپین

سرماخوردگی و عفونت‌های ویروسی ؛ ۹ راه درمانی نزله گرم

ابتلا به عفونت‌های ویروسی مجاری تنفسی فوقانی که با اصطلاح عمومی سرماخوردگی شناخته می شود، از شایع ترین بیماری هایی است که دست کم یکی دو بار در سال، بیشتر افراد جوامع مختلف بشری را مبتلا می کند و برای چند روز هم که شده فعالیت های روزمره مبتلایان را تحت تاثیر خود قرار می دهد.

عامل اصلی این بیماری، گروهی از ویروس های مجاری تنفسی فوقانی هستند ولی در درصد اندکی از مبتلایان، افزوده شدن عفونت های باکتریایی سبب تغییر الگوی بیماری در روزهای پس از ابتلا می شود که بالطبع درمان هر کدام متفاوت است.
در ادامه به طور خلاصه به مبانی تشخیصی و درمان‌های کاربردی این بیماری از دیدگاه طب سنتی ایران می پردازیم.

الف) اصول گیاه درمانی در پزشکی رایج

هدف از جدا کردن این اصطلاح از مبحث مربوط به طب سنتی تاکید بر این مطلب است که دیدگاه غالب در گیاه درمانی پزشکی رایج، پیرو دیدگاه این مکتب به داروهای شیمیایی است. در این دیدگاه، هر داروی گیاهی دارای ماده موثره ای است که برای درمان نوعی بیماری کاربرد دارد، مثلا گیاه بابونه به دلیل مواد تسکین بخش و ضد التهاب خود در درمان سردرد موثر است یا در موضوع مورد بحث ما، آویشن با داشتن مواد موثره ای مانند ترکیبات فنلی و فلاونوئیدها یا ریشه شیرین بیان با داشتن ماده موثره گلیسیریزین، در کنترل سرفه موثر هستند.

 این دیدگاه، تنها جزیی از دیدگاه کامل مکتب طب ایرانی در استفاده از داروهای گیاهی است.
چه بسا یک داروی گیاهی برای بیماری مثل سردرد در یک فرد مناسب باشد ولی در فرد دیگری با مزاجی متفاوت و با همان نوع سردرد، مناسب نباشد.
کاربرد اصل مهم مزاج در بیماری ها و درمان آنها وجه افتراق اساسی پزشکی ایرانی با پزشکی رایج است.
در بیماری سرماخوردگی نیز این وجه افتراق به طور شاخص وجود دارد که در ادامه تاحدی با آن آشنا خواهیدشد.

ب) تشخیص و درمان سرماخوردگی در طب سنتی ایران

 در مکتب طب ایرانی، محور اصلی علائم و پیگیری روند درمان بر اساس نوع ترشحات مجاری تنفسی فوقانی تنظیم می‌شود.

نام «زکام»، بر اساس تعریف منابع طب سنتی، منشاء اصلی این ترشحات مغز است .
آنچه از مسیر بینی و چشم خارج می شود، «نزله» نام دارد.
لازم‌است به ترشحاتی که به حلق و مجاری تنفسی تحتانی و… ریخته می‌شود و طبقه‌بندی اصلی این ترشحات اشاره‌ شود.
منابع طب سنتی ایران، ترشحات نزله ای را در دو گروه کلی قرار داده اند؛ نزله گرم و نزله سرد.

۱- نزله گرم

 علائم

 علامت های ذکر شده در نزله گرم، بیشتر با علائم سرماخوردگی متناسب است و شامل:

  • ترشحات رقیق و آبکی بینی و حلق
  • سوزش
  • خارش گلو و حلق
  • سرخی چشم ها
  • التهاب حلق و گرفتگی بینی و صداست.

 درمان

اصل درمان در نزله‌های گرم و سرد، به قوام آوردن خلط و ترشحات و آماده کردن آنها برای دفع است. به این معنا که با تدابیر و داروهای مناسب، خلط رقیق را غلیظ و خلط غلیظ را رقیق کنیم.
روزهای نخست سرماخوردگی که خلط رقیق است، آن را غلیظ کنیم و برعکس در روزهای نهایی یا هنگام بروز عوارضی مانند سینوزیت چرکی و وجود اخلاط غلیظی که دفع آنها مشکل است، باید با تدابیر و داروهای مناسب خلط را رقیق و آماده دفع کرد.

 به طور کلی دستورات درمانی نزله گرم شامل موارد زیر است:

  1. بهتر است غذای اصلی در ۳روز نخست، تنها سوپ‌جو رقیق با حبوبات بسیار اندک و سبزیجات فراوان باشد و تلاش شود معده سبک نگه‌داشته شود. در این زمان خوردن غذاهای سنگین به ویژه گوشت به شدت منع شده است.
  2. از مصرف آب خالی به ویژه آب سرد اجتناب شود. با توجه به اینکه آش‌جو ذکرشده، بسیار رقیق و آبکی است، مایعات مورد نیاز بدن را به خوبی تامین می‌کند.
  3. مصرف حریره تهیه شده از آب، سبوس‌گندم، نشاسته، کتیرا، روغن‌بادام و شکر و همچنین مصرف مغز‌بادام، روغن بادام شیرین و کره گاو توصیه شده است.
  4. روغن‌های با طبع سرد مانند روغن بنفشه و روغن کدو در بینی چکانده شود.
  5. اگر میزان ترشحات و رقیق‌بودن آن زیاد بود، می‌توان سبوس گندم را در سرکه خیساند و بعد از خشک‌کردن و دود کردن، دود آن را استنشاق کرد. همچنین دود کافور در کم‌کردن ترشحات مذکور مفید است، ولی باید دقت کرد این دستور مربوط به حالات شدید و برای کنترل نسبی شرایط حاد است و گرنه ترشحات مذکور باید قوام یابند و از بدن خارج شوند.
  6. در صورت ریزش زیاد ترشحات به حلق، غرغره کردن آب انار یا آب عدس (آبی که عدس در آن پخته‌شده) یا پوست و تخم خشخاش یا ترکیبی از آنها مفید است.
  7. استحمام با آب ولرم در نزله گرم مفید است.
  8. برای کنترل سرفه‌های خشک، همه اقدامات بالا بسیار مفید است. در صورت نیاز، یک قاشق غذاخوری به دانه را در یک لیوان آب بخیسانید تا حالت ژله‌ای پیدا کند و هر ۲ساعت یک قاشق غذاخوری از آن را به تدریج بخورید و دانه‌های به را در دهان نگه دارید و لعاب آن را قورت دهید.
  9. تلاش کنید به صورت طاقباز نخوابید، بلکه به پهلو بخوابید و زیر سر خود را هم بالا نبرید تا ترشحات از بینی دفع شود و کمتر به مجاری تنفسی پایینی ریخته شود.

۲- نزله سرد

 علائم

 علامت های نزله سرد، بیشتر با علائم مزمن شدن و عوارض سرماخوردگی مانند سینوزیت، برونشیت باکتریایی و… تطابق دارد.
مهم ترین این علائم وجود ترشحات غلیظ و لزج است که به سختی از مجاری تنفسی جدا می شود.
می تواند بیشتر به رنگ سفید و کمتر به رنگ های زرد و سبز و تیره باشد.
همچنین فرد دچار سنگینی بدن و کسالت و به ویژه سنگینی سر، گرفتگی بینی و صدای تودماغی است که بیشتر با کاهش حس بویایی و چشایی و کمتر با احساس بو و مزه عفونت و دود همراه است.

 درمان

 درمان در این نوع نزله، تاحد زیادی با نزله‌گرم متفاوت است و عموما بر رقیق‌کردن و دفع خلط غلیظ استواراست.
ازتدابیر و داروهای مهمی که باعث پخته‌شدن خلط‌غلیظ و آمادگی آن برای دفع می‌شوند، میتوان به موارد زیر اشاره‌ کرد:

  1. پوشاندن سر و حتی گرم کردن آن با حوله گرم یا کیسه‌ای که در آن ارزن گرم شده ریخته باشند.
  2. نوشیدن جوشانده‌ای از شوید، بابونه، بومادران، آویشن و مرزنجوش.
    همچنین می‌توان از صاف کرده این جوشانده به صورت نیم‌گرم بر سر ریخت یا استنشاق کرد.
    (هر ۶ساعت، یک قاشق غذاخوری از مخلوط نیم‌کوب مجموع داروها، در ۲لیوان آب جوشانده و پس از صاف‌کردن استفاده شود).
  3. برای رفع گرفتگی بینی، روغن‌های محلل مانند روغن مرزنجوش، بابونه و شوید در بینی بچگانند و حتی در برخی منابع اشاره شده بدن و به ویژه دست و پاها، اطراف ناف و نشیمنگاه را با این روغن ها روغن مالی کنند.
  4. غذاهای سبک و به ویژه حریره‌ای از سبوس گندم، مغز بادام و عمل تهیه و میل شود.
  5. از خواب زیاد به ویژه خواب وسط روز و پس از غذا و حمام پرهیز شود.
  6. از رفتن به حمام تا زمانی که علائم پخته شدن خلط و تسهیل دفع آن ظاهر نشده، اجتناب شود.
    ولی پس از ظهور این علائم، رفتن به حمام یاریگر درمان است.
    دقت شود در مباحث طب سنتی ایران، هر گاه بحث حمام مطرح می شود، منظور حمام‌های قدیم است که فرد دست کم ۳۰دقیقه در فضای کاملا گرم و مرطوب یا کاملا خشک قرار گیرد تا رطوبت های اضافی بدن تحلیل برود. مصداق قابل تطبی امروزی چنین حمامی، استفاده از سوناست.
  7. از نوشیدن آب به ویژه آب سرد جدا خودداری شود و در صورت تشنگی، مقداری آب گرم که با کمی گلاب و شکر مخلوط شده، میل شود.

 نتیجه گیری

 سیر بیماری سرماخوردگی از روزهای نخستین تا روزهای پایانی بهبود یا تا بروز عوارض آن مانند سینوزیت حاد یا مزمن یا پنومونی و… دارای علائم متفاوتی است
از دیدگاه مکتب طب ایرانی، تشخیص ها و درمان های متفاوتی نیز دارد.
بیشتر محصولات ارائه شده در پیشخوان داروخانه ها که با عنوان فراورده های گیاهی در این زمینه عرضه می شوند.
در درمان نزله سرد کاربرد بیشتری دارند و چه بسا در نزله گرم اثر تشدید کننده علائم داشته باشند.

توصیه می شود پزشکان علاقه مند به درمان با داروهای گیاهی، با توجه به اصول تشخیص و درمان در طب سنتی ایران، هر کدام از داروهای عرضه شده را با رعایت سیر علائم بیمار تجویز کنند تا نتیجه بهتری از مصرف داروهای گیاهی نصیب بیماران شود.

منبع: هفته نامه سلامت

برچسب ها
نمایش بیشتر

پاسخی بگذارید

بستن