بررسی دلایل لجبازی در کودکان و راه های برخورد با آن

بررسی دلایل لجبازی در کودکان و راه های برخورد با آن

 کارم به لجبازی کشید، وقتی چشمات منو ندید

 کودکان با تمام شیرینی های خود گاهی هم لجباز و سرسخت می شوند و طوری رفتار می کنند که والدین در برابر رفتارشان درمانده می مانند. گاهی لجبازی هایشان آنقدر غیرقابل کنترل می شود که نمی دانند در برابر این گونه رفتارهای فرزندان خود چگونه باید واکنش نشان بدهند.

 گاهی بسیاری از رفتارهای والدین باعث لجبازی بیشتر کودکان می شود بنابراین نوع رفتار اطرافیان در آرام شدن کودک بسیار موثر است اما در برابر رفتارهای از سر لجبازی و خشم کودکان چه کارهایی باید انجام داد؟

لجبازی از چه سنی و چرا آغاز می شود؟

به طور کلی لجبازی همان مخالفت ها و «نه» گفتن های کودکان است که معمولا از ۳ سالگی شروع می‌شود.
در این سن کودک می خواهد استقلال داشته باشد و هویت خود را بشناسد بنابراین مخالفت‌های اولیه را آغاز می‌کند.
گاهی هم این لجبازی ها با خشونت، کتک زدن و جیغ کشیدن های کودک همراه می شود.

معمولا این کارها قبل از ۳ سالگی هم در کودک قابل مشاهده است. در واقع پرخاشگری و لجبازی بسیار نزدیک به هم هستند.
بچه ها به طور ذاتی دنبال تعامل مثبت با والدین خود هستند چون دوست دارند توجه مثبت آنها را جلب کنند اما وقتی این توجه را دریافت نمی کنند، سراغ توجه گرفتن منفی از پدر و مادر خود می روند.
به عبارت دیگر، لجبازی یعنی «لطفا مرا ببینید»
وقتی کودک دیده نمی شود، تمام توان خود را برای دیده شدن و توجه گرفتن بیشتر به کار می گیرد.

ریشه های لجبازی کجاست؟

ریشه لجبازی کودکان یا به این دلیل است که :

  • اقتدار والدین کافی نیست.
  •  آنها بیش از حد سهل گیر هستند.
  • هرچه فرزندشان بخواهد برایش فراهم می کنند و برای او قانون و حد و مرزی نمی گذارند.
  • یکی دیگر از دلایل لجبازی کودکان، یادگیری‌های اجتماعی است که این گونه رفتارها را از اطرافیان خود یاد می‌گیرند.
  • ضمن اینکه عامل ژنتیک و وراثت هم در آن بی تاثیر نیست.

البته توجه داشته باشیم این دو عامل تقریبا با همدیگر همپوشانی دارند چون والدینی که در کودکی مهارت کنترل خشم خود را نداشته اند، در بزرگسالی هم نمی توانند جلوی عصبانیت هایشان را بگیرند.
به این ترتیب، این گونه رفتارهای خود را به فرزندانشان منتقل می کنند و آنها با مشاهده چنین رفتاری می خواهند مانند والدین خود رفتار کنند.

گاهی هم یادگیری از محیطی غیر از فضای خانه مثلا در مهد کودک اتفاق می افتد و والدین متوجه لجبازی ها، عصبانیت ها و رفتارهای خاصی در کودک می شوند که اصلا برایشان آشنایی ندارد.

 چرا شناخت هویت با لجبازی همراه می شود؟

 والدین باید بین لجبازی های کودک و تلاش او برای شناخت هویتش تفاوت قائل شوند. ‌
۳ سالگی سنی است که کودک می خواهد خودش را نشان دهد و بگوید: «من هستم» و من را به عنوان فردی جدا از پدر و مادر ببینید و جدی بگیرید.
یکی از راه های نشان دادن هویت به دیگران هم مخالفت کردن با آنهاست.
مهم ترین کمکی که والدین می توانند به فرزندانشان بکنند فهمیدن احساسات آنهاست.
ضمن اینکه بچه ها هم از ۳ سالگی به بعد متوجه هیجانات مختلفی مانند شادی، غم و خوشحالی یا ناراحتی می شوند؛ یعنی به تدریج شناخت شان شکل می گیرد و قوی می شود.

در واقع ما به بچه ها یاد می دهیم احساس خود را بیان کنند.
گاهی والدین هنگامی که بچه ها برای گرفتن هر گونه توجه پدر و مادر، شروع به لجبازی با رفتارهای پرخاشگرایانه می کنند، دچار اشتباه می شوند و در آن هنگام به رفتار فرزندانشان توجه نشان می دهند.
مثلا اگر کودکی در حال پریدن روی مبل باشد نباید داد زد : «چند بار بهت گفتم رو مبل نپر…!»
وقتی کودکان متوجه رفتار خود و گرفتن توجه منفی از والدین می شوند تنها موردی که در این زمان یاد می گیرند ادامه همان رفتارهای لجبازانه است.

در این شرایط چند راه وجود دارد؛ نخستین گام برقراری ارتباط با کیفیت و مناسب است.
یعنی برای فرزندمان واقعا وقت بگذاریم و با او بازی کنیم، نه اینکه فقط کنارش باشیم.
اگر کودک را به پارک می‌برید ولی او را به حال خود رها می‌کنید، به معنای ارتباط با کیفیت نیست.
بلکه زمانی می توانید بگویید رابطه با کیفیتی با کودک داشته‌اید که با او بازی کنید و تعامل داشته باشید.

 لجبازی های کودک را نادیده بگیرید

اگر لجبازی‌های کودک درحد داد زدن یا پرتاب‌کردن باشد، به‌شرطی که خطری تهدیدش نکند، بهتر است کاملا نادیده گرفته شود.
سعی کنید پیامی که به کودک می‌دهید این باشد که رفتارهای تو را دوست ندارم، نه «خود» تو را.

طبیعی است که ابتدا با ندیده گرفتن رفتارهای اشتباه کودک، او رفتارش را تکرار خواهد کرد ولی وقتی چند بار ببیند با این روش نمی تواند توجه والدین را به خود جلب کند، نتیجه می گیرد دیگر نباید این رفتار را تکرار کند.

گاهی هم کودکان در مهمانی ها و زمان هایی که والدین مشکل بیشتری برای آرام کردن آنها دارند آن چنان سروصدا و لجبازی می کنند که پدر و مادرها مجبور می شوند یا محل را ترک کنند یا مطابق میل آنها رفتار کنند.
اگر والدین در چنین شرایطی نتوانند درست رفتار کنند، بچه‌ها یاد می‌گیرند کجا می‌توانند حرف خود را به کرسی بنشانند.

 در این زمان با آرامش و بدون عصبانیت به فرزندتان بگویید: «عزیزم! از چیزی عصبانی هستی که این طور داد می زنی؟»
کافی است به کودک بگویید: «نیازی نیست وقتی عصبانی هستی با این روش توجه من را به خود جلب کنی. من متوجه خشم تو می شوم.»
یعنی ابتدا رفتارهای کودک را نادیده بگیرید و سپس به او این اطمینان را بدهید که متوجه عصبانیتش هستید.

 برای کودک قانون وضع کنید

برای کودکان باید از قبل قوانینی را در نظر گرفت که اگر مخالف آن رفتار کردند، ازبعضی چیزها محروم شوند.
یادتان باشد هنگام وضع قوانین، هر مکانی قانون خاص خود را دارد.
بنابراین قبل از رفتن به مهمانی، پارک، مراکز خرید و… یک بار دیگر قوانین را برای فرزندتان متذکر می شوید.

 اگر کودک خلاف قوانین رفتار کند می توان با قاطعیت او را از آنچه که دوست دارد، محروم کرد.
در واقع تنبیه کودک ابتدا نادیده گرفتن و پس از آن محروم کردن او خواهد بود.
البته تا حدامکان باید روی رفتارهای خوب و درست کودک تمرکز کرد و به او پاداش داد و تشویقش کرد.

استفاده از «تایم اوت» هم روش دیگری است که والدین بعد از امتحان روش‌های مختلف می‌توانند از آن استفاده کنند.
در این روش گوشه ای از خانه را در نظر می گیرند و برای کودک مقرر می کنند که آنجا بماند و تا تمام شدن وقت مشخص هم حق ندارد از آنجا خارج شود.
زمان را می توان مطابق سن کودک در نظر گرفت؛ یعنی به اندازه هر یک سال یک دقیقه مثلا برای کودک ۵ ساله، ۵ دقیقه در نظر می گیرند.

توجه داشته باشید اگر رفتارهای کودک را با رفتارهای مشابه خود او پاسخ دهید، رفتارهای ناشی از خشم و لجبازی اش را تقویت خواهید کرد، مثلا وقتی کودک رفتار ناشایستی انجام می دهد می توانید به او بگویید حق استفاده از تماشای تلویزیون یا انجام بازی مورد علاقه اش را ندارد ولی اگر دیگر آن رفتار را تکرار نکند، روز بعد می تواند بیشتر بازی کند.

دکتر مونا فلسفی روان شناس سلامت، درمانگر کودک و بازی درمانگر

منبع: هفته نامه سلامت

برچسب ها

پاسخی بگذارید

بستن