بیماری

پرفشاری خون؛ هرآنچه که درباره‌ی پرفشاری خون باید بدانید.

پرفشاری خون؛علل، عوارض و راه‌های درمان

فشار خون بالا (پرفشاری خون)

فشار خون بالا (پرفشاری خون؛ hypertension) یکی از بزرگترین مشکلات بهداشتی کشورهای صنعتی و سایر کشورهای جهان است و میتواند منجر به مرگ ناشی از بیماری سرخرگ کرونر، سکته مغزی، نارسایی قلبی و نارسایی کلیه شود.

 در ایالات متحده ۷/۲۸ درصد بزرگسالان یعنی حدود ۴/۵۸ میلیون نفر مبتلا به فشار خون بالا هستند و در کشور انگلیس از هر ۵ نفر بزرگسال یک نفر مبتلا به این مشکل است.

فشار خون بالا باعث آسیب قلب وسرخرگ ها میشود و به بافت های ظریف، مانند بافت های چشم و کلیه ها صدمه میزند.
هر چه فشار خون بالاتر برود، خطر بروز عوارض جدی، مانند حمله قلبی یا سکته مغزی افزایش می یابد.

 فشار خون به طور طبیعی در اثر فعالیت بدنی، ورزش، استرس افزایش و درهنگام استراحت کاهش می یابد.
همچنین فشار خون افراد مختلف با یکدیگر فرق دارد و افزایش وزن نیز موجب بالا رفتن فشار خون می شود.

در اکثر افراد مبتلا به پرفشاری خون، علت آشکاری برای این اختلال وجود ندارد.
البته شیوه زندگی و عوامل ژنتیکی، هر دو در بروز فشار خون نقش دارند.

فشار خون با افزایش سن، بالاتر می رود و پرفشاری خون در آقایان شایع تر از خانم ها است.
پرفشاری خون در بین بعضی افراد فامیل دیده می شود و در مردم نژاد آسیایی و آفریقایی کارائیبی، خطر بروز آن بیشتر از سفید پوستان قفقازی است. 

عوامل زمینه ساز پرفشاری خون عبارتند از:

  • استعمال دخانیات
  • مصرف الکل
  • رژیم غذایی پرنمک
  • افزایش وزن
  • ورزش نکردن
  • مصرف کافئین بیش از حد
  • کمبود تغذیه
  • استرس، عامل برانگیزاند پرفشاری خون است.
  • سن بالای ۶۰ سال، در سنین بالا، احتمال بروز پرفشاری خون به دلیل سخت تر شدن دیواره رگ ها افزایش می یابد.
  • در بعضی موارد، بیماری های کبدی یا اختلال هورمونی می توانند موجب پرفشاری خون شوند.
  • بعضی داروها، از جمله قرصهای ضد بارداری خوراکی و کورتون ها هم می توانند باعث افزایش فشار خون شوند.
  • حاملگی ممکن است موجب افزایش فشار خون شود که علت این موضوع تا حد زیادی نامعلوم است. معمولا افزایش فشار خون دوران بارداری، پس از زایمان برطرف می شود ولی ممکن است در حاملگی های بعدی عود کند.

معمولا افزایش فشار خون علایمی ایجاد نمی کند ولی در صورت افزایش فشار شدید ممکن است سردرد و خونریزی بینی، گیجی و تاری دید بروز کند.

چگونه می توان احتمال بروز فشار خون و بیماری سرخرگ کرونر قلب را کاهش داد؟

  • با حفظ وزن در محدوده طبیعی
  • با خوردن غذاهای کم نمک و کم چربی و خوردن سبزیجات، میوه و ماهی های چرب
  • با نخوردن الکل
  • با انجام ورزش به طور منظم (به ویژه ورزش های دینامیک، مانند راه رفتن سریع)
  • با نکشیدن سیگار

درمان های مرسوم

پس از مشخص شدن افزایش فشار خون به وسیله پزشک و بررسی به منظور رد علل زمینه ای این اختلال و نیز بررسی عوامل خطر و همچنین ارزیابی بروز آسیب در اعضایی مانند قلب، چشم و کلیه و درمان آغاز می شود.
البته قبل از شروع باید میزان فشار خون در چند جلسه دیگر نیز به وسیله پزشک کنترل شود، مگر آنکه مقدار این افزایش خیلی زیاد باشد.
در صورتی که فشار خون افزایش شدیدی نداشته باشد، ابتدا پزشک به بیمار توصیه میکند تا با رعایت رژیم غذایی، کنترل وزن، انجام ورزش منظم، عدم استعمال دخانیات و مصرف نکردن الکل، به کاهش فشار خون خود کمک نماید.

نکته

برای آنکه وجود افزایش فشار خون در فردی به اثبات برسد باید حداقل سه بار اندازه گیری فشار در سه زمان جداگانه انجام شده باشد و نمی توان تنها با یک بار اندازه گیری فرد را مبتلا پرفشاری خون دانست.

اندازه گیری فشار خون

برای اندازه گیری فشار خون، بازوبند دستگاه به دور باز و بسته می شود و پزشک با پرستار، پس از باد کردن بادکنک داخل بازو بند با پوآر مخصوص دستگاه و رسیدن فشار بادکنک به حد مشخص به آرامی پیچ سر پوآر را باز میکند و در همین حال با شنیدن اولین ضربان قلب ازطریق گوشی پزشکی، فشار سیستولیک و با محو شدن این صدا، فشار دیاستولیک را ثبت می‌نماید.

در صورت بی تأثیر بودن روش های بدون استفاده از دارو، پزشک اقدام به تجویز دارو میکند.
معمولا اولین داروی انتخابی، از گروه داروهای ادرار آور (مدر) گروه تیازید، مانند هیدروکلروتیازید یا بندروفلوازید است.
این داروها خطر سکته مغزی ناشی از فشار خون بالا را کاهش می دهند و موجب می شوند کلیه ها آب و نمک بیشتری نسبت به حالت معمولی دفع نمایند و در نتیجه، حجم خون در گردش کاهش می یابد.

ممکن است به جای داروهای مدر، یا همراه با آنها، داروهای ضد فشار خون تجویز شوند.
داروهای ضد فشار خون از راه های مختلف تأثیر میکنند. اکثر این داروها موجب اتساع رگ های خونی بدن با کاهش نیروی پمپاژ قلب می شوند.

داروهای ضد فشار خون از گروه های زیر تشکیل می شوند:

۱. داروهای مسدود کننده بتا، مانند آتنولول که از طریق مهار اثر آدرنالین و نورآدرنالین (دو ماده شیمیایی بدن که ضربان قلب و فشار خون را افزایش میدهند) اثر میکنند.

احتیاط

داروهای ضد فشار خون دارای عوارض جانبی هستند. در این باره با پزشک مشورت نمایید.

٢. داروهای مهار کننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE) مانندکاپتوپریل که با متسع کردن رگ های خونی موجب کاهش فشار خون می شوند.

۳. داروهای مسدود کننده کانال کلسیم، مثل نیفدیپین که از ورود یون های کلسیم به داخل عضلات دیواره های سرخرگ ها جلوگیری به عمل می آورد و در نتیجه و عضلات مزبور شل میشوند و اجازه می دهند دیواره های سرخرگ ها متسع شود و فشار خون کاهش یابد.

۴. داروهای مسدود کننده آلفا، مانند دوگزازوسین.

۵. داروهای مسدود کننده گیرنده آنژیوتانسین II مانند لوزارتان.

نکته

مصرف روزانه ۷۵ میلی گرم آسپیرین به بعضی از افراد مبتلا به افزایش فشار خون که در خطر بیماری سرخرگ کرونر قلب و سکته مغزی قرار دارند توصیه می شود، ولی این دارو به دلیل اینکه ممکن است موجب خونریزی از دستگاه گوارش شود در تمام افراد به کار نمی رود. 

ممکن است از داروهای پایین آورنده چربی خون، مانند استاتین ها نیز در فشارخون بالا استفاده شود زیرا این داروها، خطر بروز تصلب (سختی) سرخرگ ها را کاهش می دهند.

درمان تغذیه ای

بعضی از افراد مبتلا به پرفشاری حساس به نمک هستند که به خوبی به پایین آوردن مقدار نمک طعام مصرفی جواب می دهد.
در یک مطالعه به عمل آمده، مشخص شد که کاهش مقدار نمک مصرفی به حدود ۵ گرم در روز، تأثیر چشمگیری در افراد دارای فشار خون بالا و نیز افراد دارای فشار خون طبیعی دارد.

توجه

مقدار نمک مصرفی روزانه خود را با اضافه کردن نمک در هنگام طبخ غذا یا در زمان خوردن غذا کاهش دهید و از غذاهای کنسروی یا آماده پر نمک پرهیز نمایید.

  • پتاسیم بر خلاف سدیم که در (مولکول نمک طعام وجود دارد) موجب کاهش فشار خون می شود.
  • مطالعات نشان داده‌اند که مصرف مقدار زیاد پتاسیم (که در میوه ها و سبزیجات یافت میشود) همراه با رعایت رژیم غذایی کم نمک به کاهش فشار خون کمک میکند.
  • مصرف کافئین زیاد (مثل خوردن به طور متوسط پنج فنجان قهوه در روز) موجب افزایش فشار خون می شود.
    توصیه می‌شود افراد مبتلا به پرفشاری خون مصرف کافئین را کاهش دهند یا به طور کامل قطع نمایند.
  • مصرف مکمل های کلسیم و نیز مکمل های منیزیم به کاهش فشار خون کمک میکند.
  • مصرف مکمل های کوانزیم Q10 و نیزروغن ماهی می تواند به کاهش فشار خون کمک نماید.

احتیاط

قبل از مصرف روغن ماهی، کلسیم، منیزیم و کوآنزیم Q10 با پزشک مشورت کنید زیرا این مواد ممکن است با سایر داروها تداخل داشته باشند.

هومیوپاتی

بعضی از داروهای مورد استفاده درهومیوپاتی در افراد مبتلا به فشار خون مورد استفاده قرار میگیرد.

Baryta carbonica در افراد مبتلا به سختی (تصلب) سرخرگ ها، موجب کاهش فشار خون می شود.

گوگرد در افراد حساس به گرما مؤثر واقع می شود و به کاهش فشار خون آنان کمک میکند.

افرادی که به Aurum muriaticumn پاسخ می دهند، اغلب به تپش قلب مبتلا هستند و ممکن است دچار افسردگی عمیق، فقدان اعتماد به نفس و زودرنجی و عصبانیت نیز باشند.

Lachesis اغلب در خانم هایی که در دوران قبل از یائسگی دچار افزایش فشار خون شده اند مؤثر واقع می شود هر چند که در آقایان هم برای کاهش فشار خون به کار میرود.

بهداشت محیط 

  • بعضی از عوامل محیطی با ایجاد پرفشاری خون در ارتباط هستند.
  • بعضی شواهد حکایت از آن دارند که مواجهه دراز مدت با سرب می تواند موجب افزایش فشار خون شود. محدود نمودن تماس با دیوارهای نقاشی شده با رنگ های حاوی سرب در منازل قدیمی باعث کاهش مقدار سرب بدن می شود. همچنین باز گذاشتن شیر آب، برای مدت حداقل یک دقیقه قبل از خوردن آب، ورود سرب به بدن را کاهش می دهد. آب گرم موجود در لوله کشی ساختمان حاوی سرب است و نباید خورده شود و باید از آب سرد استفاده نمود یا آب را با فیلترهای قابل حمل تایید شده تصفیه نمود. باید از خوردن غذا یا آب در ظروف کریستال حاوی سرب یا ظروف سرامیک دارای لعاب نامناسب خودداری شود.
  • همچنین باید از خوردن مکمل های کلسیم توأم با سرب پرهیز نمود.
  • کادمیوم می تواند موجب افزایش فشارخون شود. برای محدود نمودن مقدار کادمیوم بدن باید از گیاهان فرآوری شده به وسیله روی و خوردن مقدار زیاد گوشت احشای حیوانات و صدف داران پرهیز کرد. همچنین برای کاهش کادمیوم، باید از کشیدن سیگار خودداری نمود.
  • بعضی شواهد دلالت بر این دارند که تماس با هوای آلوده با افزایش فشار خون ارتباط مستقیم دارد.

توجه

مشکل افراد مبتلا به بیماری قلبی در هوای آلوده بیشتر می شود و حتی ممکن است هوای آلوده موجب مرگ این افراد شود.

  • مواجهه با هوای سرد ممکن است با یکی از عوارض فشار خون بالا، یعنی سکته مغزی ایسکمیک (سکته ناشی از کم رسیدن خون به مغز) در ارتباط باشد.
    فشار خون در هوای سرد، بیش از حد طبیعی تغییر می کند.

احتیاط

از انجام ورزش سنگین در هوای سرد خودداری کنید.

طب سوزنی

بعضی از نشانه های پرفشاری خون ممکن است با طب سوزنی کاهش پیدا کند.
از جمله این نشانه ها می توان به احساس خستگی شدید و سردرد اشاره نمود.
ولی شواهدی مبنی بر تأثیر طب سوزنی صرف بر درمان فشار خون بالا، حتی اگر برای مدت طولانی مورد استفاده قرار گیرد وجود ندارد.
همراهی طب سوزنی با رژیم غذایی مناسب و درمان‌های دارویی، در دراز مدت به درمان فشار خون بالا کمک میکند.

نکته

فشار خون بالا حدود سه چهارم افراد بالای ۷۵ سال را مبتلا می کند.

درمان با استفاده از کار بر روی بدن

  • متخصصان استئوپاتی با دستکاری مناطق مهره‌ای خاصی که اعصاب کلیه ها از این مناطق خارج می شوند می توانند به کاهش فشار خون کمک کنند. دستکاری اعصاب مزبور می تواند موجب تحریک دفع مایعات به وسیله کلیه ها شود.
  • ماساژ درمانی، با کاهش استرس، موجب پایین آمدن فشار خون می شود.

تنفس به شیوه یوگا

تنفس به روش یوگا می تواند افزایش فشار خون ناشی از استرس را کاهش دهد.
آهسته شدن سرعت تنفس، در افراد مبتلا به افزایش خون خفیف به اندازه مصرف داروی ضد فشار خون مؤثر است.

ورزش های هوازی

انجام ورزش های هوازی می تواند موجب کاهش خفیف فشار خون شود.

کاهش وزن ناشی از ورزش های هوازی هم باعث پایین آمدن فشار خون می شود.

درمان های روان تنی

هر روز ارتباط میان بهداشت قلب وعروق و استرس و هیجانات عاطفی بیش از روز پیش آشکار می شود.
از سوی دیگر افرادی که بیشتر دچار استرس میشوند. بیشتر به استعمال دخانیات و مصرف غذاهای پرچرب روی می‌آورند.

انجام روش های آرام سازی و یوگا می‌تواند موجب خونسردی شود و از این طریق فشار خون را کاهش دهد.

نکته

پس از ۱۸ سالگی، هر دو سال یک بار فشار خون خود را اندازه گیری کنید.

پرسش وپاسخ

  • برای پیشگیری از افزایش فشار خون از خوردن چه غذاهایی اجتناب کنیم؟

نیاز به سدیم با مصرف ۲ تا ۳ گرم نمک در شبانه روز تأمین می شود ولی اکثر افراد با افزودن نمک به غذاهای خود مقدار مصرف خود را از این حد بالاتر می برند.
علاوه بر این خوردن تنقلات مختلف حاوی نمک، منجر به دریافت سدیم بیشتر و افزایش فشار خون می شود.
از جمله این مواد می توان چیپس، بادام شور، چوب شور، پفک، بادام زمینی، انواع تخمه ها، سس، خیارشور، کلم شور، ترشی ها، رب ها، سوسیس و کالباس، گوشت ها و ماهی های دودی، انواع پنیر، کنسروها، ترد کننده های گوشت، ادویه های مرکب(کاری ، سس سویا) و چاشنی های آماده سالاد را نام برد.

منبع: کتاب راهنمای جامع سلامت در خانواده

 

برچسب ها

الهام عروجی

«الهام عروجی»،‌ فارغ التحصیل مقطع کارشناسی ارشد رشته‌ مدیریت اجرایی است. او از سال 1396 در زمینه تولید محتوای تخصصی فعالیت حرفه‌ای خود را آغاز نموده است و ‌در حال حاضر تولید محتوا در زمینه‌ی تغذیه و سلامت را در شمیم سلامتی به عهده دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

بستن