بیماری

پنومونی (ذات الریه)؛ علائم؛ پیشگیری و راه های درمان آن

پنومونی (ذات الریه)

پنومونی (pneumonia) عبارت است از عفونت پارانشیم (بافت عملکردی) ریه و بیماری شایع و بالقوه خطرناکی است که با عوارض و مرگ و میر قابل توجهی همراه است و اغلب تشخیص و درمان آن با اشتباهاتی صورت می گیرد.

سابقاً پنومونی را به انواع اکتسابی از اجتماع، اکتسابی از بیمارستان و ناشی از دستگاه تهویه مصنوعی (ونتیلاتور) تقسیم می کردند. در یکی دو دهه اخیر، بیمارانی که به بیمارستان مراجعه می کنند اغلب مبتلا به پنومونی ناشی از عوامل بیماریزای مقاوم به چند دارو هستند که این عوامل قبلا با پنومونی اکتسابی از بیمارستان ارتباط داشتند.

 عوامل مسئول این پدیده عبارتند از:

  •  مصرف گسترده آنتی بیوتیک های پر قدرت خوراکی
  •  انتقال زودتر بیماران از بخش های مراقبت حاد بیمارستان ها به منزل
  •  افزایش مصرف آنتی بیوتیک وریدی سرپایی
  • بالا رفتن سن افراد جامعه و درمان های گسترده تر تعدیل کننده سیستم ایمنی.

در نتیجه، امروزه پنومونی ها را به انواع اکتسابی از اجتماع، یا پنومونی مرتبط با مراقبت های بهداشتی تقسیم می کنند.
این نوع دوم به زیر گروه های پنومونی اکتسابی از بیمارستان و پنومونی ناشی از ونتیلاتور تقسیم می شود.

این بیماری دراثر تکثیر عوامل بیماریزای میکروبی در سطح آلوئول‌ها (حبابچه‌ها)ی ریه و پاسخ بیمار به این عوامل ایجاد می‌شود.

علائم پنومونی اکتسابی از جامعه عبارتند از:

  • تب
  • تپش قلب
  • لرز و یا عرق
  • سرفه (که ممکن است بدون خلط و یا همراه با خلط مخاطی، چرکی یا خونی باشد)
  • تنگی نفس (که بر حسب شدت عفونت ممکن است خفیف یا شدید باشد).

چنان چه پرده جنب (پرده ی دو لایه محافظ ریه ) نیز دچار عفونت شده باشد ممکن است درد قفسه سینه نیز ایجاد شود.
حداکثر ۲۰% بیماران مبتلا به پنومونی اکتسابی از جامعه دچار علایم گوارشی مانند تهوع، استفراغ و یا اسهال هستند.

ممکن است خستگی، سردرد، درد عضلانی و درد مفصلی نیز وجود داشته باشد.
یافته های معاینه فیزیکی بر اساس میزان سخت شدگی ریه و وجود یا فقدان گرفتاری پرده جنب متفاوت است.

علائم پنومونی ناشی از ونتیلاتور (که دراثر وصل کردن دستگاه تنفس مصنوعی، به ویژه در بخش مراقبتهای ویژه به دلیل وجود بسیاری از ارگانیسم های بیماریزا ایجاد می شود) عبارتند از:

  • تب
  • افزایش گلبول های سفید
  • افزایش ترشحات تنفسی و سخت شدگی ریه در معاینه فیزیکی همراه با ارتشاح رادیوگرافیکی جدید یا در حال تغییر در رادیوگرافی ریه
  • تپش قلب
  • افزایش تعداد تنفس
  • کاهش اکسیژن رسانی و افزایش تهویه دقیقه ای.

پنومونی از عوارض شایع در بیمارانی است که به تنفس مصنوعی نیاز پیدا میکنند و از هر ۱۰۰ نفر از این بیماران، بین ۶ تا ۵۲ نفر (بر حسب گروه مورد مطالعه) دچار پنومونی ناشی از دستگاه تنفس مصنوعی (ونتیلاتور) می شوند.

توجه

در اکثر موارد، یا هر روز حضور در بخش مراقبتهای ویژه (آی‌سی‌یو) بیمارستان به طور متوسط ۱۰% به تعداد افراد مبتلا به پنومونی ناشی از ونتیلاتور افزوده می‌شود.

درمان های مرسوم

پس از تشخیص و نوع آن که به وسیله پزشک متخصص و یا استفاده از معاینه، رادیوگرافی قفسه سینه، CT اسکن، آزمایش رنگ آمیزی و کشت خلط و مایع پرده جنب، کشت خون، آزمایش های آنتی ژنی، آزمایش PCR (واکنش زنجیره پلیمراز) و آزمایش سرولوژی صورت می گیرد، درمان بر اساس نوع پنومونی و عامل ایجادکننده آن با استفاده از آنتی بیوتیک های مربوطه آغاز می شود.

توجه

از آنجاکه این بیماری می‌تواند به دنبال آنفلوانزا ایجاد شود. واکسیناسیون سالیانه آنفلوانزا خطر بروز این بیماری را کاهش می‌دهد.

پیشگیری

  • روش اصلی پیشگیری از پنومونی اکتسابی از جامعه، تزریق واکسن است.
  • در پنومونی ناشی از ونتیلاتور به دلیل آنکه عامل خطر اصلی قرار دادن لوله در داخل نای (تِراشه)، به منظور دادن تنفس مصنوعی با دستگاه (ونتیلاتور) است. مهم ترین راه برای پیشگیری پرهیز از قرار دادن لوله مزبور و یا حداقل کاهش مدت قرار دادن آن است. استفاده موفقیت آمیز از تهویه غیر تهاجمی (به وسیله دادن تنفس مصنوعی با ماسک صورتی اکسیژن و یا از طریق قرار دادن لوله اکسیژن در بینی)، بسیاری از مشکلات ریوی و غیر ریوی ناشی از لوله های داخل نای (تراشه) را بر طرف می سازد.

پرسش و پاسخ

  • پنومونی آسپیراسیون چیست؟

پنومونی آسپیراسیون در اثر مکش مواد به داخل ریه ها ایجاد می شود.پنومونی آسپیراسیون وضعیتی التهابی در ریه ها و برونش ها است که در اثر مکش مواد خارجی یا استفراغ اسیدی روی می دهد.پنومونی آسپیراسیون ممکن است در جریان بی هوشی عمومی یا در مرحله بازگشت از آن یا طی حمله تشنجی مسمومیت حاد الکلی یا سایر شرایطی که با استفراغ و کاهش هوشیاری مشخص می شوند بروز کند.

 همچنین افرادی که از راه لوله معده تغذیه می شوند یا به منظور تنفس مصنوعی، در داخل نای (تراشه) آنها لوله گذاشته می شود در خطر بازگشت محتویات معده، از راه این لوله ها به داخل ریه و بروز پنومونی آسپیراسیون قرار دارند.پنومونی آسپیراسیون وضعیت خطیری است که ممکن است منجر به مرگ بیمار شود و باید بلافاصله نسبت به درمان آن اقدام نمود.

  • تزریق واکسن پنوموکوکی برای چه افرادی ضرورت دارد؟

۱) افراد سالم بالای ۶۵ سال

۲) افراد بالای ۲ سال مبتلا به بیماری قلبی یا ریوی مزمن یا دیابت شیرین، بیماری مزمن کبدی، الکلیسم، نشت مایع نخاعی، برونشیت مزمن یا آمفیزم ریه

 ۳) افراد بالای ۲ سال مبتلا به اختلال عملکرد طحال (مانند بیماری سلول داسی شکل) یا فقدان عملکرد طحال و بیماری سرطان خون، میلوم متعدد، نارسایی کلیه، پیوند عضو یا اختلالات مضعف ایمنی شامل عفونت HIV (ایدز)؛

 ۴) افرادی که باید تحت عمل جراحی طحال برداری یا درمان با داروهای مضعف ایمنی قرار بگیرند.

  • چه کسانی نباید واکسن پنوموکوکی تزریق کنند؟

ایمنی واکسن پنوموکوکی در سه ماهه اول بارداری بررسی شده است. بنابراین خانم هایی که تصمیم به باردار شدن دارند باید درباره ی واکسیناسیون پنوموکوکی با پزشک مشورت نمایند.

افراد دارای سابقه قبلی ازدیاد حساسیت به این واکسن نباید اقدام به تزریق آن نمایند.

منبع: کتاب راهنمای جامع سلامت در خانواده

برچسب ها

الهام عروجی

«الهام عروجی»،‌ فارغ التحصیل مقطع کارشناسی ارشد رشته‌ مدیریت اجرایی است. او از سال 1396 در زمینه تولید محتوای تخصصی فعالیت حرفه‌ای خود را آغاز نموده است و ‌در حال حاضر تولید محتوا در زمینه‌ی تغذیه و سلامت را در شمیم سلامتی به عهده دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

بستن