روان شناسی

چه طور می‌توان هوش هیجانی را در کودکان پرورش داد؟

پرورش هوش با والدین

پرورش هوش با والدین

چه عاملی می تواند تضمین کند در آینده انسان موفقی باشید؟ موفقیت یعنی داشتن زندگی خانوادگی، اجتماعی و شغلی خوب.

آیا تاکنون با افرادی مواجه شده اید که در جوانی افرادی بسیار باهوش به نظر می رسیدند اما در نهایت شغلی مناسب هوش خود نیافته اند و آنچنان که باید و شاید موفق نیستند؟

آمار و تحقیقات نشان می دهد آنچه که باعث موفقیت افراد در آینده می شود، برعکس آنچه همه گمان می کنند، هوش ذهنی یا IQ نیست، بلکه ۸۰ درصد از موفقیت ما در گرو هوش هیجانی است.

هوش چیست؟

در دهه ۱۹۰۰ میلادی آموزش و پرورش فرانسه تعداد زیادی از کودکان همسن را در یک کلاس درس می گنجاند اما این موضوع باعث می شد کودکان با هوش بالاتر از کلاس درس خسته شوند و معلم مجبور باشد با کودکان ضعیف تر همپا شود. رئیس سازمان آموزش و پرورش وقت فرانسه از روان شناسان خواست برای حل این مساله راه حلی پیشنهاد دهند و این طور بود که تست هوش ابداع شد.

هدف تنها جدا کردن کودکان باهوش تر از کم هوش تر بود.

تست هوش یک اشتباه در دنیا روان شناسی بود چون تنها یک نوع هوش یعنی هوش مدرسه ای را بررسی می کرد و انواع دیگر هوش را نادیده می گرفت.
امروزه انواع دیگر هوش از جمله هوش فضایی، تصویری و… هم مورد توجه قرار گرفته است.

هوش هیجانی چیست؟

یکی از انواع هوش که حدود ۴۰ سال است وارد حوزه روان شناسی شده و یکی از مهم ترین انواع محسوب می شود، هوش هیجانی است.

هوش هیجانی:

  • به معنی سازگاری فعالانه با محیط است.
  • ما به عنوان یک انسان باید احساسات خود را بشناسیم و در خود و دیگران تشخیص دهیم و بتوانیم آن را مدیریت کنیم و در عین حال بر احساسات دیگران تاثیر بگذاریم.

این چند جمله ساده می تواند تعریف مناسبی برای هوش هیجانی باشد.

به عبارت دیگر، هوش هیجانی یعنی بتوانید خود را با شرایط جدید انطباق دهید.

چطور می توانیم آن را پرورش دهیم؟

برخلاف IQ که تحت تاثیر ژنتیک است، EQ یا هوش هیجانی قابل پرورش است و از محیط تاثیر می گیرد. خانواده بیش از هر چیز و هر محیط دیگری می تواند سبب پرورش یا تخریب هوش هیجانی در افراد شود.

۴ شیوه در فرزندپروری داریم:

۱- والدین بی توجه
۲- والدین سرکوبگر و ناراضی
۳- والدین آسان گیر و همدل
۴- والدین مربی هیجان

هوش هیجانی

والدین بی توجه:

به آن گروه از والدین گفته می شود که به احساسات کودکشان بی اعتنا هستند و معتقدند احساسات زودگذر است. اما این والدین با رفتار خود به کودک نشان می دهند احساسات لازمه زندگی نیست. کودکان این والدین به دلیل نوع فرزندپروری در آینده نمی توانند احساسات خود را مدیریت کنند.

والدین سرکوبگر و ناراضی:

با مشاهده احساساتی مانند غم یا خشم فرزندشان به هم می ریزند و ناراحت و عصبانی می شوند. این گروه از والدین با گفتن جملاتی مثل «مرد باش و قوی باش یا مرد که گریه نمی کند» سعی می کنند احساسات فرزندشان را سرکوب کنند. این کودکان می آموزند در آینده به جای مدیریت احساساتشان آنها را سرکوب کنند.

والدین آسان گیر:

که بخش عظیمی از والدین امروزی را شامل می شوند، بهتر از دو گروه قبلی عمل می کنند اما نتیجه آن پرورش کودکانی به اصطلاح لوس است. آغوش این والدین برای فرزندشان باز است اما درنهایت کاری انجام نمی دهند و تنها به کودک می فهمانند که راه برای بروز هر نوع احساسی باز است.

درنتیجه کودک به جای اینکه یاد بگیرد عصبانیت خود را مدیریت کند، برعکس پرخاشگرتر می شود.

والدین مربی هیجان:

گروه چهارم بهترین شیوه فرزندپروری را دارند. این افراد مجموعه ای از ۳ گروه قبلی هستند. به موقع می دانند چطور باید با کودک رفتار کرد و درنهایت سبب پرورش هوش هیجانی در کودکشان می شوند.

نکته:

والدین مربی هیجان چطور رفتار می کنند؟
وقتی کودکتان دمق از مدرسه به خانه می آید شما چه واکنشی نشان می دهید؟
از او می پرسید چه اتفاقی افتاده یا اینکه بی توجه هستید؟
آیا کودک را به خاطر خلق و خوی او سرزنش می کنید؟

والدین مربی هیجان هرگز از فرزندشان نمی پرسند چرا عصبانی هستی! گرچه این منطقی ترین سوال است اما بدترین سوال می تواند باشد. آنها غیرمستقیم از کودکشان اطلاعات می کشند، مثلا با جملاتی مثل «به نظر عصبانی می رسی!»

گام اول

در اولین گام این گروه از والدین نسبت به احساسات فرزندشان حساس اند و مراقب نشانه های مستقیم و غیرمستقیم بروز احساسات در او هستند. مثلا گاهی کودکان احساساتشان را در بازی نشان می دهند و گاهی در نقاشی یا حتی بیماری های عصبی مثل دل درد.

گام دوم

در مرحله دوم والدین مربی هیجان با خود می گویند احساساتی شدن فرزندم بهترین فرصت برای آموختن درس زندگی به او است.

گام سوم

  • در مرحله سوم آغوششان را باز می کنند تا با فرزندشان همدلی و گاهی همدردی کنند.
  • در این مرحله والدین به کودکشان می آموزند احساسات دیگران برای ما مهم است. (می توانیم با گذاشتن خودمان به جای آنها احساساتشان را درک کنیم).
  • نکته مهم در این مرحله داشتن نگاه و ارتباط چشمی و جسمی است.
  • در ضمن باید مراقب بود مشکل کودک را کوچک یا بزرگتر از حد نکنیم.

گام چهارم

در مرحله چهارم حس کودک را نامگذاری می کنند. برای هیجانات کودک باید نام دقیق پیدا کرد. ناراحت بودن حس مبهمی است و باید کاملا مشخص شود کودک غمگین است یا عصبانی و…

گام آخر

در آخرین مرحله والدین باید برای احساسات کودک حد و مرزی قائل شوند. مثلا:

  • به کودک نشان دهند که می تواند عصبانی باشد اما اجازه بدرفتاری ندارد.
  • می تواند از دوست خود ناراحت باشد اما اجازه قهر ندارد.

در این مرحله می توان ارزش های خانوادگی را هم به کودک آموزش داد اما آخرین و مهم ترین کار ارائه راه حل است. البته والدین نباید راه حل ارائه بدهند، بلکه از کودک بخواهند خود راه حل را بیابد و با ارزیابی آنها بهترین راه را پیدا کند. اگر والدین راه حل ارائه بدهند، کودک والدین را قهرمان خود می داند و خود را کارنابلد خواهد پنداشت.
منبع: هفته نامه سلامتی

برچسب ها

مسعود رازنهان

مسعود رازنهان هستم سردبیر محتوای مجله سلامتی حدودا 6 سال تجربه کاربری و فنی در تولید محتوا دارم امیدوارم محتواهای بنده مورد استفاده شما عزیزان گردد. خوشحال میشوم از طریق ایمیل : raznahan@shamimsalamati.ir نظرات خودتان را برایم ارسال کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

بستن