سیروز کبد چیست؟ علل، علائم، تشخیص و راه های درمان آن

 سیروز کبد

سیروز (cirrhosis) لغتی یونانی به معنی «بیماری زرد نارنجی» است و در سیروز کبد، بافت جوشگاهی (اِسکار؛ scar) جایگزین بافت طبیعی و سالم کبد می شود و مسیر جریان خون به این عضو را مسدود میکند و در نتیجه، از عملکرد صحیح کبد جلوگیری به عمل می آید.

سیروز کبد، دوازدهمین علت مرگ ناشی از بیماری ها است و سالیانه حدود ۲۶۰۰۰ مورد مرگ را سبب می شود. هزینه درمان سیروز کبد زیاد است.

علل سیروز عبارتند از :

  • الکلیسم مزمن
  • هپاتیت C مزمن
  • هپاتیت B مزمن
  • هپاتیت D مزمن
  • هپاتیت خودایمن(اتوایمیون)
  • بیماری‌های ارثی (مثل هموکروماتوز، بیماری ویلسون، گالاکتوزمی ، بیماری های ذخیره گلیکوژن)
  • استئاتوهپاتیت غیر الکلی (NASH)
  • انسداد مجاری صفراوی (در اثر فقدان مادر زادی مجاری یا آسیب دیدگی آنها در کودکان و یا در اثر سیروز صفراوی اولیه یا ثانویه در بزرگسالان)
  • مصرف داروها و تماس با سموم یا ابتلا به عفونت ها (مانند عفونت انگلی شیستوزومیاز) .

در بسیاری از بیماران مبتلا به سیروز کبد در مراحل اولیه بیماری علایمی وجود ندارد ولی با پیشرفت بیماری، عملکرد کبد دچار اختلال می شود و نشانه های زیر بروز می کنند:

  • احساس خستگی و درماندگی
  • کاهش اشتها
  • تهوع
  • ضعف
  • کاهش وزن
  • درد شکم
  • ایجاد آنژیوم های عنکبوتی (spider angiomas) بر روی پوست

آنژیوم های عنکبوتی اغلب در اثر افزایش مقدار هورمون استروژن به وجود می آیند. از جمله موارد افزایش استروژن، می توان حاملگی و سیروز را نام برد. در سیروز، کبد قادر نیست استروژن ها را تجزیه و دفع کند.

 با پیشرفت بیماری، عوارض ایجاد می شوند که در برخی بیماران، نخستین علایم به شمار می آیند.

عوارض سیروز عبارتند از :

  • ورم (ادم) پاها و تجمع مایع در شکم (آسیت؛ ascites)
  • ایجاد کبودی در بدن و خونریزی
  • یرقان
  • خارش (به دلیل تجمع فرآورده های صفرا در پوست)، معمولا خارش از نوع شدید است
  • ایجاد سنگ های صفراوی
  • تجمع سموم در خون و سر انجام در مغز (تجمع سموم در مغز موجب تغییرات شخصیتی، اغما و حتی مرگ می شود)

افزایش حساسیت بیمار نسبت به داروها و عوارض جانبی آنها (به دلیل عدم توانایی کبد در پاک‌سازی داروها از خون)، آهسته شدن جریان خون از سیاهرگ باب (portal vein)، یعنی سیاهرگی که خون را از روده‌ها و طحال به کبد می‌برد.
در نتیجه، فشار داخل سیاهرگ باب افزایش می‌یابد که به این اختلال، پرفشاری سیاهرگ باب (portal hypertension) گفته می‌شود؛ در اثر آهسته شدن جریان خون سیاهرگ باب، خون روده‌ها و طحال به رگ‌های خونی معده و مری پس میزند و موجب بزرگ شدن آن ها می‌شود که به این اختلال، واریس، میگویند.
ممکن است این واریس‌ها پاره شوند و خونریزی شدید در معده یا مری ایجاد کنند که به درمان فوری نیاز دارد؛ مقاومت به انسولین و دیابت نوع ۲؛ سرطان کبد؛ اختلال عملکرد دستگاه ایمنی و در نتیجه بروز عفونت؛ ناتوانی جنسی؛ اختلال عملکرد کلیه و نارسایی آن، پوکی استخوان؛ عفونی شدن مایع آسیت به وسیله باکتری های طبیعی روده.

درمان های مرسوم

پس از تشخیص بیماری به وسیله پزشک ، درمان آغاز می شود.

تشخیص

  • سیروز بر اساس نشانه های بیماری
  • تست های آزمایشگاهی (از جمله، تست های عملکرد کبد)
  • سابقه پزشکی
  • معاینه بیمار
  •  اسکن توموگرافی کامپیوتری محوری
  • سونوگرافی، ام. آر. ای (MRI) یا اسکن کبد با استفاده از ماده رادیو اکتیو
  • لاپاروسکوپی (مشاهده کبد با استفاده از وارد کردن لاپاروسکوپ به داخل شکم از راه برش ایجاد شده بر روی پوست و ضبط تصاویر به وسیله کامپیوتر) صورت میگیرد.
  • تشخیص با استفاده از نمونه برداری (بیوپسی) کبد تأیید می شود.

درمان

سیروز، هر چند نمی تواند کبد آسیب دیده را ترمیم کند ولی قادر است پیشرفت بیماری را متوقف سازد و عوارض آن را کاهش دهد. درمان، برحسب علت ایجاد سیروز و عوارض ایجاد شده متفاوت است و شامل روش های مختلف، از روش های دارویی تا اعمال جراحی و پیوند کبد میشود.

پرسش و پاسخ

  • مصرف الکل چه زیان هایی برای کبد دارد؟

مصرف الکل می تواند چندین بیماری مزمن کبدی، از جمله کبد چرب ، هپاتیت الکلی و سیروز الکلی ایجاد کند.
علاوه بر این، مصرف الکل می تواند در بیماران مبتلا به سایر اختلالات کبدی مثل هپاتیت C، هموکروماتوز و کبد چرب ناشی از چاقی موجب آسیب کبدی شود.
الکل می تواند به فیبروز کبدی نیز بیانجامد.

منبع: کتاب راهنمای جامع سلامت در خانواده

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

بستن