بیماری

هپاتیت | بررسی علایم، راه‌های تشخیص، درمان و پیشگیری از هپاتیت ویروسی به مناسبت روز جهانی این بیماری

میلیون ها نفر در جهان از هپاتیت خود بی خبر هستند؟

خرید آنلاین دارو از داروخانه آنلاین داروپین

هپاتیت 

۲۸ ژوئیه مصادف با ششم مردادماه، هرساله به عنوان «روز جهانی هپاتیت» برگزار می‌شود. این نامگذاری بر اساس تاریخ زادروز «دکتر باروخ ساموئل بلومبرگ» انجام شده است. دکتر بلومبرگ در سال ۱۹۶۷ میلادی ویروس هپاتیتB را شناسایی کرد و ۲ سال پس از آن موفق به ساخت اولین واکسن هپاتیتB شد.

هپاتیت یک واژه کلی به معنای التهاب کبد است. این التهاب می‌تواند علل مختلفی داشته باشد؛ مصرف بعضی داروها، سموم، مشروبات الکلی، چرب شدن کبد و بعضی از ویروس‌ها همگی ممکن است منجر به التهاب کبد شود. هپاتیت‌های ویروسی انواع مختلفی دارند که از شایع ترین آنها می‌توان به هپاتیت‌های B، C ، D ، E و A اشاره کرد.

در این میان، هپاتیت‌های نوع B و C از اهمیت بیشتری برخوردار هستند.
در حال حاضر حدود ۳۷۰ میلیون نفر در جهان به ویروس هپاتیتB آلوده هستند و حدود ۲۴۰ میلیون نفر از آنها دچار بیماری مزمن هپاتیتB شده‌اند.
آمار مبتلایان به هپاتیتC نیز به بیش از ۱۷۰ میلیون نفر در جهان می‌رسد.
این آمار در حالی اعلام می‌شود که اغلب مبتلایان به هپاتیت‌های ویروسی از بیماری خود بی خبر هستند.

ایران کمترین شیوع هپاتیت B را در خاورمیانه دارد

آمار ابتلا به هپاتیت ویروسی B در ایران تا قبل از همگانی شدن واکسیناسیون، بیش از ۵ درصد بود اما از حدود ۲۶ سال پیش با گنجاندن واکسن هپاتیتB در برنامه واکسیناسیون نوزادان، آمار این بیماری به شدت پایین آمده است.
درواقع ایران از بین کشورهای اطراف و منطقه خاورمیانه، کمترین آمار ابتلا به هپاتیت B را دارد.
آمار ابتلا به هپاتیت C نیز در کشور حدود ۱/۰ درصد ذکر می‌شود.
اگرچه شیوع هپاتیت B در ایران رو به کاهش است، آمار ابتلا به هپاتیت C روز به روز افزایش می‌یابد زیرا هنوز برای این ویروس واکسنی تهیه نشده است.
ویروس هپاتیت C به طور مرتب، ساختمان خود را تغییر می‌دهد.
بنابراین حتی اگر برای مبارزه با آن آنتی بادی تولید شود، این واکسن بعد از مدتی اثر خود را از دست خواهد داد.

هپاتیت B؛ شایع‌ترین علت بیماری‌های مزمن کبدی

هپاتیت B، شایع‌ترین علت بیماری‌های مزمن کبدی در ایران (در بیش از ۷۵ درصد از موارد) است.
از آنجایی که هپاتیت در اغلب موارد تا مراحل پیشرفته بدون علامت باقی می‌ماند،
بیشتر افراد مبتلا به هپاتیت مزمن زمانی به پزشک مراجعه می‌کنند که دچار سیروز کبدی شده و علائم زیر را پیدا کرده‌اند مثل:

  • آب آوردن شکم
  • ورم پا
  • زردی چشم
  • خستگی و کوفتگی
  • اختلال خواب و…

در سیروز کبدی، کبد فعالیت طبیعی خود را از دست می‌دهد و در معرض خطر سرطان قرار می‌گیرد.
در این شرایط خیلی از بیماران باید در فهرست پیوند کبد قرار بگیرند.
این موضوع بیانگر اهمیت پیشگیری از هپاتیت و انجام غربالگری‌های لازم است.

افراد پرخطر از لحاظ ابتلا به هپاتیت B و C

افراد پرخطر از لحاظ ابتلا به عفونت‌های هپاتیت B و C و همچنین HIV به چند گروه تقسیم می‌شوند:

معتادان تزریقی

طبق آمارهای موجود بیش از ۳۰ تا ۳۵ درصد از معتادان تزریقی به این ویروس‌ها آلوده هستند.
حتی بعضی از این معتادان به طور همزمان این ۳ ویروس را در خون دارند.
ارائه سرنگ یکبار مصرف رایگان به این افراد از سوی سازمان‌های بهداشتی و تلاش برای تبدیل اعتیاد تزریقی به اعتیاد خوراکی (
متادون) می‌تواند در پیشگیری از این بیماری‌ها نقش مهمی ایفا کند.

بیمارانی که به علت نارسایی کلیه تحت همودیالیز قرار می‌گیرند

هرچه مدت همودیالیز طولانی‌تر باشد، خطر ابتلا به عفونت‌هایی مثل هپاتیت C در این افراد بیشتر می‌شود.

زنان و کودکان خیابانی

یکی از مهم‌ترین راه‌های انتقال هپاتیتB، تماس جنسی است.
افرادی که تماس‌های جنسی متعدد یا شرکای جنسی متعدد دارند و همچنین هم جنس بازان یا افرادی که روابط جنسی غیرمتعارف دارند، برای ابتلا به هپاتیت بیشتر در معرض خطر قرار می‌گیرند.
در این موارد، استفاده از کاندوم می‌تواند در جلوگیری از انتقال ویروس کمک کننده باشد.

افراد با سابقه زندان

در این زمینه معمولا ذکر می‌شود اگر فردی بیشتر از ۳ روز در زندان باشد باید حتما از لحاظ ابتلا به هپاتیت بررسی شود.

آتشنشان‌ها، پلیس‌ها و رفتگران شهرداری

این افراد به دلیل شغل خود و تماس با مبتلایان به هپاتیت و انتقال بیماری در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
برای مثال اگر در زباله‌های شهری، سوزن یا سرنگ آلوده به ویروس هپاتیت وجود داشته باشد، رفتگران با حمل این کیسه‌ها در معرض خطر تماس با سوزن قرار می‌گیرند.
اگر این سوزن به دست فرو برود، فرد تا ۲۰ درصد در معرض خطر انتقال ویروس هپاتیت قرار می‌گیرد.
البته این موضوع در گذشته که زباله‌های بیمارستانی درون کیسه به سطل زباله انداخته می‌شدند، بیشتر مطرح بود.
افراد عادی نیز ممکن است بدون اطلاع از این خطر، درپوش سرنگ را پس از تزریق روی آن قرار ندهند و به همین شکل دور بیندازند.
با این سهل انگاری نیز رفتگران در معرض خطر آلودگی قرار می‌گیرند.
پس حتما سرنگ را قبل از دور
انداختن، با درپوش مخصوص بپوشانید و در جعبه محافظتی قرار دهید.

کارمندان کادر بهداشتی و درمانی

اگر کادر درمانی هنگام تزریق یا خون گیری و… دقت کافی نداشته باشند و بهداشت را به خوبی رعایت نکنند، با فرو رفتن سوزن به دست خود تا ۲۰ درصد در معرض خطر آلودگی به هپاتیت قرار می‌گیرند.

انتقال هپاتیت از مادر به جنین و اهمیت پیشگیری از آن

در زمان گذشته، شایع‌ترین راه انتقال هپاتیتB در ایران از مادر به نوزاد بود اما خوشبختانه امروزه با اقدامات سازمان‌های بهداشتی، تمام خانم‌های باردار از لحاظ آلودگی به این ویروس تحت بررسی قرار می‌گیرند.
خانم‌های آلوده به هپاتیتB ممکن است علامتی نداشته باشند و خود متوجه وجود بیماری نشوند.
دراین وضعیت اگر فرد قبل از بارداری تحت بررسی قرار نگیرد، ویروس معمولا به نوزاد منتقل می‌شود.
این نوزادان در ۹۰تا۹۵ درصد از موارد تا پایان عمر درگیر ویروس هپاتیتB باقی می‌مانند.
بنابراین آزمایش هپاتیت قبل از بارداری یا طی بارداری از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.
اگر این آزمایش مشخص کند مادر به هپاتیت مبتلاست، در صورت فعال بودن ویروس می‌توان از داروهای ضدویروسی طی این دوران استفاده کرد.

علاوه براین اگر مادر به هپاتیتB مبتلا باشد، پزشک باید طی ۱۲ساعت اول بعد از تولد به نوزاد واکسن هپاتیتB و همچنین ایمنوگلوبولین علیه هپاتیت (HBIG) تزریق کند.
از این طریق می‌توان تا ۹۵درصد احتمال ابتلای نوزاد را به ویروس کاهش داد.
از آنجایی در این روش ۵ درصد احتمال عدم پاسخگویی وجود دارد، نوزاد باید در ۱۵ماهگی مجدد از لحاظ آلودگی به ویروس هپاتیتB بررسی شود.
درغیر این صورت ممکن است به این ویروس آلوده باقی بماند و تا سنین بالا متوجه آن نشود.

افرادی که از طریق مادر به هپاتیتB مبتلا شده و در نوزادی واکسن و ایمنوگلوبولین علیه این هپاتیت دریافت نکرده‌اند.
اغلب تا سنین ۴۰-۳۵ سالگی بدون علامت باقی می‌مانند زیرا بدن در حالت تحمل بار ویروسی قرار می‌گیرد.
این افراد اغلب نیازی به مصرف دارو ندارند اما بعد از ۳۵سالگی ممکن است براساس میزان تغییر آنزیم‌های کبد و بار ویروسی در خون به داروهای ضد ویروس نیاز پیدا کنند.
داروهای خوراکی هپاتیتB مزمن اغلب باید تا پایان عمر مصرف شوند.

هپاتیت‌های ویروسی تا مدت‌ها بدون علامت باقی می‌مانند

عفونت‌های ویروسی هپاتیت اغلب اوقات بدون علامت هستند، مگر اینکه به صورت حاد ظاهر شوند.
هپاتیتC در کمتر از ۱۵ تا ۲۰ درصد از
موارد به صورت حاد ظاهر می‌شود اما در بیش از ۸۰ درصد از موارد مزمن است.
عفونت هپاتیتB نیز در ۳۰ درصد از موارد می‌تواند به صورت حاد ظاهر شود.
در هپاتیت‌های حاد فرد ابتدا دچار علائمی زیر می‌شود مثل:

  • تب
  • تغییر رنگ ادرار به رنگ چای
  • خستگی و کوفتگی
  • حالت تهوع و استفراغ 

این بیماری به دلیل تشابه با علائم آنفلوانزا خیلی اوقات ممکن است با آنفلوانزا اشتباه گرفته شود اما باید توجه داشت آنفلوانزا با حالت تهوع و استفراغ همراه نیست.
درمورد هپاتیت مزمن، شایع‌ترین علامت، کوفتگی و خستگی است.
گاهی نیز این بیماری قبل از بروز زردی، با دردهای مفصلی، آرتریت، تب، درگیری کلیه و علائم پوستی همراه می‌شود اما در بسیاری از موارد، هپاتیت تا مدت‌های طولانی بی‌علامت باقی می‌ماند و در مراحل پیشرفته خود را با عوارضی مثل سیروز کبد نشان می‌دهد.

منبع: هفته نامه سلامت

برچسب ها
نمایش بیشتر

الهام عروجی

کارشناسی ارشد رشته مدیریت اجرایی که از سال 1396 در زمینه تولید محتوای تخصصی فعالیت حرفه ای خود را آغاز نموده ام. در حال حاضر مفتخر به همکاری در تیم متخصصان شمیم سلامتی می‌باشم.

پاسخی بگذارید

بستن