یبوست | دلایل، نشانه‌ها و درمان

خرید آنلاین دارو از داروخانه آنلاین داروپین

یبوست

یبوست (Constipation) عبارت است از دفع مدفوع به شکل دشوار غیر متناوب و ناکامل، و معمولا به کمتر بودن دفعات اجابت مزاج از ۳ بار در هفته گفته می شود ولی تعریف دقیق آن به دلیل دامنه وسیع عادات اجابت مزاج طبیعی در افراد مختلف، مشکل است. معمولا در یبوست، مدفوع، سفت، خشک و کم حجم است و به سختی و گاهی با درد دفع می شود.

حدود نیمی از افرادی که با شکایت یبوست به پزشک مراجعه می کنند طبق تعریف بالا، مبتلا به یبوست نیستند. بلکه از میزان یا نحوه دفع مدفوع شکایت دارند. به وجود آمدن تغییر در دفعات اجابت مزاج هر فرد نسبت وضعیت معمولی آن یبوست تلقی می شود.

یبوست هنگامی ایجاد می شود که روده بزرگ (کولون) بیش از حد معمول آب جذب میکند و یا انقباض عضلات آن به آهستگی و به شکل ضعیف صورت می گیرد و در نتیجه، مدفوع، سفت وخشک می شود.

 

راه های درمان یبوست

  علل یبوست عبارتند از:

  • ناکافی بودن مقدار فیبر رژیم غذایی (شایع ترین علت یبوست، کمبود فیبر یا زیاد بودن مقدار چربی رژیم غذایی است)
  • ناکافی بودن مایعات مصرفی
  •  کم تحرکی
  •  مصرف بعضی داروها مثل:
    مسکن ها به ویژه از نوع مخدر
    آنتی اسیدهای حاوی کلسیم و آلومینیوم
    بعضی از داروهای ضد فشار خون
    آنتی هیستامین ها
    داروهای مدر
    داروهای ضد بیماری پارکینسون
    داروهای ضد اسپاسم
    داروهای ضد افسردگی
    مکمل های آهن و داروهای ضد تشنج
  • اختصاص ندادن وقت کافی برای دفع مدفوع
  •  تغییر نحوه زندگی (مثلا، در دوران بارداری، در سنین بالا و هنگام مسافرت)
  • بیماری های متابولیک و غدد درون ریز (مثل دیابت، کم کاری تیرویید، ازدیاد کلسیم یا اوره خون)
  • بعضی بیماری های سیستمیک (مثل لوپوس )
  • بارداری
  • انسداد
  • چسبندگی
  •  تومورها و بعضی بیماری های دیگر کولون و رکتوم
  •  سندرم روده تحریک پذیر (IBS) .

بعضی از موارد یبوست بدون علت ناشناخته شده هستند و ممکن است در اثر اختلال کنترل هورمونی، عصبی و عضلانی کولون، رکتوم یا مقعد ایجاد شوند.

یبوست عملکردی (غیر عضوی) هنگامی ایجاد می شود که روده اختلالی ندارد ولی به طور صحیح کار نمیکند. این نوع یبوست اغلب ناشی از ضعف در عادات رژیم غذایی و نحوه زندگی است و در کودکان و بزرگسالان و بیش از همه در زنان دیده می شود.

درمان های مرسوم

در اکثر موارد، یبوست جدی نیست ولی به ندرت ممکن است یبوست مزمن علامت انسداد یا ناهنجاری روده بزرگ باشد.
در این موارد، پزشک ، قبل از درمان، آزمایش هایی را به منظور یافتن علت زمینه ای در خواست می کند.

آزمایش های رایج:

  • آزمایش خون (به ویژه از نظر اندازه گیری کلسیم خون یا رد اختلالات التهابی، متابولیک و سایر موارد)
  • آزمایش (رادیوگرافی) تنقیه باریم (barium Enema) به منظور قابل مشاهده شدن راست روده (رکتوم) و روده بزرگ (کولون)
  • آزمایش عملکرد مقعد و رکتوم و رادیوگرافی در هنگام دفع مدفوع (در موارد وجود علایم تشدید یا تغییرات ناگهانی در تعداد دفعات اجابت مزاج یا در صورت وجود خون در مدفوع)
  • سیگموییدوسکوپی یا کولونوسکوپی (به دلیل افزایش موارد بروز سرطان کولون و رکتوم در سنین بالا)
  • آزمایش مانومتری مقعد و رکتوم به منظور بررسی عملکرد اسفنکتر و عضله مقعد؛
  • دفکوگرافی (defecography) یا رادیوگرافی در هنگام دفع مدفوع که برای تشخیص ناهنجاری های دفع و اختلالات مقعد و رکتوم و بررسی انقباض و شل شدن عضله رکتوم انجام می شود.
  • معمولا قبل از درخواست هر یک از این آزمایشات، سابقه پزشکی بیمار (از قبیل مدت ابتلا به یبوست، علایم همراه با یبوست، غذاهایی که معمولا بیمار مصرف می کند، داروهای مصرفی بیمار، وجود بیماری های دیگر، سابقه استفاده از مسهل یا تنقیه) پرسیده می شود و معاینه فیزیکی (معاینه رکتوم به وسیله انگشت) به عمل می آید.
  • پس از بررسی بیمار ، طرح درمانی مناسب به وسیله پزشک ارائه می شود. این درمان بیشتر شامل توصیه به خوردن فیبر بیشتر و محدود کردن غذاهای کم فیبر یا بدون فیبر، نوشیدن آب و مایعات کافی، انجام ورزش روزانه، قطع داروهای غیرضروری، پرهیز از مصرف زیاد و طولانی مسهل ها و یا توصیه به مصرف کوتاه مدت آنها در یبوست های شدید و مقاوم (به شرطی که بیمار از مسهل استفاده نمی کرده) و یا استفاده از تنقیه است.

احتیاط

از مصرف خود سرانه داروها و ترکیبات مسهل، خودداری نمایید.
در بعضی موارد، ییوست به وسیله پزشک، با تجویز مسهل های حجیم، اسموتیک، پروکینتیک، ترشحی و محرک، مانند فیبر، پسیلیوم ، شیر منیزی، لاکتولوز، پلی اتیلن، گلیکون (محلول شستشوی کولون) لوبیپروستون و بیزاکودیل درمان می شود.
چنان چه ۳ تا ۶ ماه درمان طبی یبوست، بی اثر بود و بیمار همچنان از یبوست (بدون وجود انسداد مدفوعی) رنج می برد باید کولکتومی لاپاروسکوپیک (برداشتن روده بزرگ با استفاده از دستگاه لاپاروسکوپ) ، همراه با ایلئورکتوستومی (اتصال انتهای ایلئوم به راست روده) به وسیله پزشک جراح انجام شود.

درمان تغذیه ای

مصرف مواد غذایی پر فیبر و نوشیدن مایعات زیاد در طول روز می‌تواند موجب پیشگیری و درمان یبوست شود. مواد حاوی فیبر زیاد عبارتند از :

  • غلات
  • حبوبات (نخود، لوبیا، باقلا، عدس)
  • سبوس گندم و جو
  • سبزیجات (مثل گل کلم، هویج، نخود سبز)
  • گردو ،فندوق، بادام
  • میوه های تازه (به ویژه گلابی و سیب)
  • میوه های خشک (مثل کشمش، برگه زردآلو)
  • کاهو (به ویژه به شکل سالاد همراه با یک قاشق غذاخوری سبوس گندم به اضافه روغن زیتون و آبلیمو).
  • بهتر است مصرف روزانه برنج ، محدود و به جای آن نان جو یا سنگک خورده شود.

روان درمانی

  • در برخی افراد، روان درمانی می تواند موجب بهبود یبوست شود. عوامل روانی اجتماعی یا فرهنگی نقش مهمی در ایجاد بعضی از موارد یبوست دارند. به عنوان مثال فردی که والدینش اهمیت زیادی به دفع مدفوع مرتب و روزانه فرزند خود می دهند ممکن است چنان چه در یک روز اجابت مزاج نداشته باشد دچار تشویش و نگرانی شدید شود، و یا بعضی کودکان به دلیل جلب توجه یا در اثر ترس از درد ناحیه مقعد در هنگام دفع مدفوع از رفتن به توالت خوداری میکنند؛ بعضی از بزرگسالان نیز به طور عادتی زمان رفتن به توالت برای دفع مدفوع را تأخیر می اندازند.

پرسش و پاسخ

■ یبوست چه عوارضی دارد؟

عوارض یبوست عبارتند از : بواسیر(همورویید؛ اتساع واریسی سیاهرگ های ناحیه مقعد) ؛ شقاق (فیشر) مقعد (پارگی پوست اطراف مقعد در اثر کشیده شدن عضله اسفنکر مقعد به وسیله مدفوع سفت)؛ متراکم شدن مدفوع در کولون ورکتو ، به نحوی که انقباض معمولی کولون قادر به دفع آن نیست و گاهی لازم می شود پزشک با وارد کردن یک یا دو انگشت به داخل مقعد بیمار، به آرامی مدفوع را خارج کند؛ بیرون زدگی (پرولاپس ) راست روده در اثر زور زدن شدید برای دفع مدفوع.

منبع: کتاب راهنمای جامع سلامت در خانواده

برچسب ها
نمایش بیشتر

پاسخی بگذارید

بستن